Haqqinda.az

Tarixi[redaktə]
Çələbiyanlı eli orta çağda Osmanlı dövlətindən, Ərzirum yörəsindən gəlib, Qaradağda məskunlaşıb. Gələrkən elbəyisi Vəli ağa olub.

Çələbiyanlı eli Qaradağ vilayətinin Kərmədüz, Keyvan mahallarında yurd tutmuşdu.

Çələbiyanlı təbiri; bir ad, bir cəm şəkilçisi, bir də mənsubiyət şəkilçisindən ibarətdir. “Çələbi” adına, “yan” cəm şəkilçisi əlavə edilərək, “Çələbilər” anlamı qazandırılmış, sonuna da “lı” mənsubiyət şəkilçisi gətirilmişdir.

Çələbiyanlı elinin insanları, Arasbaran ellərinə görə daha az iskan olmuşdur. Çələbiyanlıların bir qolu da “İlyaskanlıyan/ İlyaskanlı+yan/ İlyaskanlılar” adı ilə də anılır. İlyaskanlular, daha çox sınır kəndlərinə yerləşmişdir. Yaylaqları Şiyur dağları, qışlaqları isə, Laricandan yuxarıya doğru Aras çayı kənarıdır.

Elin əski rəisi Hacı Əli xanın babası və Hacı Rəhim xanın ulu babası olan Ardı »

Tarixi[redaktə]
Bəzi alimlər Qaramanlı soyunun Anadoludan, Qaraman bəyliyindən gəldiyini güman еdirlər. Əslində bеlə dеyil. XIV yüzilliyin sonlarında Bərdə və Gəncəni idarə еdən Tərəkəmə kələntərlərindən birinin adı Qaraman bəy idi. Qaraman bəy Qara Yusif bəy Baranlı-Qaraqoyunluya qulluq еdirdi. Vəfat еdəndən sonra vilayəti oğulları idarə еtməyə başladılar. Еlə bu dönəmdə Əmir Tеymur Barlasın yürüşləri başlandı. Qaraman bəyin oğulları Yarəhməd bəy və Şirzad bəy Əmir Tеymura qarşı çıxdılar. Lakin yеnilib qaçdılar. Əmir Tеymur Qarabağı özünün xas qışlağına çеvirdi. Qaraman bəyin oğulları Qarabağda Əmir Tеymurun vəfatından sonra göründülər. Şirzad bəy Tеymurlulara tabе olub qulluq göstərsə də Yarəhməd bəy Qaramanlı yağılığından əl çəkmədi.

Ölkənin ayrı-ayrı vilayətlərində teymurlulara qarşı Ardı »

Bədəkli oymağı
Tatımlı oymağı
Çonqarı oymağı
Dəvəlixanlı oymağı
Zamanxanlı oymağı
Səttarlı oymağı
Səncərli oymağı
Şuli oymağı
Çini oymağı
Tatım oymağı
Əraçi oymağı
Qadlı oymağı
Qubadlı oymağı
Qarabacaqlı oymağı
Qeydərli oymağı Ardı »

Ərvanlu
Zəfranlu (Ekranlu)
Balkanlu (Palkanlu)
Pesiranlu (Pesyanlu)
Badanlu (Badelanlu), (Bahadori)
Goranlu (Koranlu), (Gurkanlu)
Yarəhmədlu
Mirsultanlu
Musanlu
Fəthəlixanlu
Tuşmallu
Esperlu
Şatiranlu Ardı »

1918-ci ilin əvvəllərində Naxçıvan, İrəvan, Dərələyəz, Zəngəzur və digər ərazilərdə daşnak-erməni silahlı dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı soyqırımlarının baş alıb getdiyi bir şəraitdə xalq içərisində böyük nüfuzu olan Şadlinski Vedidə erməni-daşnak quldur dəstələrinə qarşı könüllü xalq birləşməsi – gələcək "Qırmızı tabor"u təşkil etmişdi.

O, 1918-1921-ci illərdə daşnaklara qarşı "Qırmızı tabor"un komandiri olmuşdur. "Qırmızı tabor"çuların daşnaklara qarşı döyüşlərdə göstərdikləri igidlik və şücaətlərinin qarşılığında, onlardan 19 nəfər "Qırmızı bayraq" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

1918-1919-cu illərin yay aylarında daşnak hərbi hissələrinin Vediyə hücumlarının qarşısının alınmasında böyük şücaət göstərən "Qırmızı tabor"çular, sonradan Şadlinskinin əmri ilə nizami daşnak ordusunun üstün qüvvələri qarşısında kəndi döyüşlə tərk etmiş, Vedibasar və Zəngibasar əhalisinin Ardı »

Tarixi[redaktə]
Səfəvilər dövlətinin qurulmasında əsas rol oynayan qurumlardan biri də qaradağlılardır. Tarixi qaynaqlarda Qaracadağ sufiləri adlanan bu qurum Şeyx Heydərin müridləri arasında özlərinə yer tapmışdılar. Tarixçi Oqtay Fərzəliyev yazır: "Deməli, İsmayıl Azərbaycan hüdudlarını tərk edərək Kiçik Asiyaya daxil olmazdan əvvəl onun qoşunu tərkibində şamlı, rumlu, ərəşli, zülqədər tayfalarının, həmçinin də Qaradağ, Əhər və Talış sufilərinin adları çəkilir". [1]. Qızılbaşlarla ağqoyunluların ilk toqquşmalarının biri Qaradağ ərazisində olmuşdu. Tarixçi Oqtay Fərzəliyev yazır: "Gülüstan mühasirədə olarkən Təbrizdən Musa xəlifənin göndərdiyi çapar gəlib xəbər gətirdi ki, Əlvənd böyük bir qoşunla paytaxtdan çıxmışdır. O, Şirvanşah qoşunlarının qalıqları ilə birləşmək və qızılbaşlarla vuruşmaq üçün Şirvana hərəkət edir. İsmayıl Ardı »

Yusif bəy Varsaq-I Şah İsmayılın hakimiyyəti illərində dəstə başçısı, Çaldıran savaşında çərxçi idi.
Musa bəy Varsaq-I Şah İsmayılın hakimiyyəti illərində dəstə başçısı
Həsən xəlifə Varsaq-Səfəviyyə ordeninin xəlifəsi, I Şah İsmayılın hakimiyyəti illərində Xorasan əyalətinin Xaf vilayətinin hakimi
Durhəsən xəlifə Varsaq-Səfəviyyə ordeninin xəlifəsi
Qasım xəlifə Varsaq-Səfəviyyə ordeninin xəlifəsi
Məhəmməd bəy Varsaq-Kamax qalasının komendantı Ardı »

Tarixi[redaktə]
Tarixçi Əminə Pakrəvan yazır: "Üçkilsənin önündə qızğın savaş başladı. Sisyanov topxanasına atəş əmri verdi. Ancaq Abbas Mirzənin cəbhənin ön sıralarında savaşması Azərbaycan ordusuna böyük ruh yüksəkliyi vermişdi. Baş komutanın bu şəkildə savaşması Azərbaycan Ordusunda ölümdən qorxma hissini yox etmişdi. Şahsevən və Xocavənd süvarilər bu savaşda elə bir cəsarət göstərdilər ki, bütün ölkədə dildən-dilə düşdü.

Abbas Mirzə ordusunun ölümdən qorxmamasını görən rus ordusu qorxmağa başlamış, ruh düşgünlüyünə uğramışdı. Sisyanov ordusunu üç qismə ayırmışdı. Şahsevənlər üçüncü gün rus ordusunun topxanasını susdurmağı başardı. Üçüncü gün üç qismə ayrılmış rus ordusunun bir-biri ilə olan irtibatları kəsildi". Ardı »