beyaz.az

Haqqinda.az

Axtardığın haqqında - Hər gün yeni məlumat öyrən

ÜmumiAtropatena-Parfiya münasibətləri

Selevkilərlə çoxdan mübarizə aparan parfiyalılar e.ə. II əsrin 50-ci illərinin ortalarına yaxın geniş istila yoluna çıxıb, sanballı siyasi qüvvəyə çevrilirlər. Tezliklə (ehtimal ki, 148-147-ci illərdə) Parfiya çarı I Mitridat Selevkilərin basqınlarından müsibətlər çəkmiş Madanı işğal edir. Madanın işğalı o dərəcədə mühüm bir hadisə idi ki, bundan sonra I Mitridat "Böyük çar" titulunu qəbul etdi.

Madanın işğalı parfiyalıların üzünə Mesopotamiyanın yolunu açdı və e.ə. 141-ci ildə Mesopotamiya fəth edildi. Sonra varlı Elimaida da işğal olundu.

Bəzi tədqiqatçılar belə güman edirlər ki, parfiyalılar Aşağı Madadan sonra Mada-Atropatenanı da işğal etmişdilər, lakin mənbələrdə buna sübut-dəlil yoxdur. Selevkilərə düşmən olan, Hellinizm naminə nə varsa hamısına qarşı, Şərq Ardı »

ÜmumiII Ariobarzan

II Ariobarzan — Atropatenanın Atropatidlər sülaləsindən olan hökmdarlarından biridir. Digər Atropatena hökmdarı I Ariobarzanın (I Arobarzan) oğludur.

Şəxsi həyatı haqqında məlumatlar çox azdır. Məlumdur ki, Ariobarzan on ildən artıq Romada yaşamış, Roma tərbiyəsi almışdır. O, Romaya səmimi dostluq münasibətləri bəsləyirdi. Hakimiyyətinin ilk dövrlərində Atropatena xeyli zəifləyərək mövqeyini itirir. Hətta atası I Artavazdın dövründə idarəçiliyi Atropatenaya tapşırılmış Arminiya taxt-tacı da itirilmişdi. Lakin sonradan II Ariobarzanın yürütdüyü uğurlu siyasət nəticəsində Roma imperiyasının imperatoru Oktavian Avqust Ermənistan taxtını yenidən Atropatenaya hədiyyə edərək, Arminiyanın idarəsini Atropatenaya tapşırmışdır. Ardı »

ÜmumiKərmədüz mahalı

Mahal haqqında[redaktə]
Kərmədüz mahalı Qaradağ xanlığının 18 mahalından biri idi. Baş kəndi Həsrətan şenliyi sayılırdı.



Tarixi[redaktə]
Zeynalabidin Əli "Təkmilət-ül əxbər" əsərində yazır ki, göstərdiyi igidliyə görə "Tozqoparan" ləqəbini almış Qara Piri bəy Qacar İsmayıl tərəfindən 1501-ci ildə Ağqoyunlu Əlvəndə qarşı göndərilmiş avanqard qoşuna rəhbər təyin edilmişdi. Ağqoyunlu qüvvələri Hüseyn Ağa Şükür oğlunun başçılığı altında Meşkin mahalında Kərmədüz adlı yerdə Qara Piri bəy Qacarın yaxınlaşdığını xəbər tutaraq qaçmış və Sultan Əlvəndin əsas qüvvələrinə qoşulmuşdu.



Əhalisi[redaktə]
Kərmədüz mahalının əsas eli Çələbiyanlı idi.

Tarixi abidələri[redaktə]
Kəhran qalası-1190-cı ildə yenidən Həmədan yaxınlığında Qızıl Arslanın üzərinə hücuma keçir, lakin Əmir Fəxrəddin Qutluq qoşununu darmadağın edir, özünü əsir alır.
III Toğrul ümid edir ki, əmisi Ardı »

ÜmumiƏlimərdan bəy Abdallı-Qacar

Həyatı[redaktə]
Əlimərdan bəy Vərəndə nahiyəsinin Qacar obasında anadan olub. Mədrəsə təhsili almışdı. Yüzbaşı kimi Qızılbaş ordusunda xidmət etmişdi. Ordudan tərxis olduqdan sonra doğma kəndlərinə qayıtmış, şahın ona tiyul kimi verdiyi mülkləri idarə etmişdi.

Qarabağın nüfuzlu bəylərindən idi. 1650-ci ildə II Şah Abbas Səfəvi onun şahidliyi əsasında Məlik Şahnəzəri Vərəndə nahiyəsinə məlik təyin etmişdi.

Ailəsi[redaktə]
Əlimərdan bəyin Əliabbas bəy adlı oğlu vardı. Ardı »

ÜmumiBiləv nekropolu

Biləv qəbiristanlığı — Ordubad rayonunun Biləv kəndindən şərqdə arxeоlоji abidə.

Qəbiristanlıqda xeyli daş qоç fiqurları və sənduqələr vardır. Qərb-şərq istiqamətində yönəlmiş tоrpaq qəbirlərin bəzisinin ətrafı dördkünc fоrmada, bəzisi isə dairəvi fоrmada daş düzümləri ilə əhatələnmişdir. Baş daşlarının bir qismi adi qaya parçalarından, bəziləri isə yоnulmuş daşlardan qоyulmuşdur. Qəbir daşları üzərində ərəb əlifbası ilə yazılmış kitabələr vardır. Biləv qəbristanlığı XIV-XVIII əsrlərə aiddir. Ardı »

ÜmumiƏrəb-Sasani müharibələri

Ərəb-Sasani müharibələri (633-651)[redaktə]
Ərəb Xilafətinin Sasanilər imperiyasını işğal etmak niyyəti ilə bağlı olaraq Ərəblərlə Sasanilər arasında baş vermiş müharibələr. Bu müharibələr şərti olaraq Ərəblərin (müsəlman ərəblərin) Sasani işğalı kimi də tanınır. Müharibə 633-cü ildə Ərəb ordularının hücumu ilə başlamış və 651-ci ilə qədər davam etmişdir. Müharibənin yekun nəticəsi olaraq Mesopatomiya, İran, Cənubi Qafqaz, Şərqi Anadolu və Xorasan ərəblər tərəfindən işğal olundu. Sasanilər imperiyası süqut etdi. İşğal olunmuş ərazilərdə İslam dini və İslam mədəniyyəti, Ərəb dili sürətlə yayıldı.

İştirakçı tərəflər və qoşunların vəziyyəti[redaktə]
Müharibədə əsas tərəflər Sasanilər imperiyası və Ərəb Xilafəti (Raşidilər Xilafəti) olmuşdur. Buna baxmayaraq Sasanilər imperiyasına daxil olan dövlətlər o cümlədən Qafqaz Albaniyası Ardı »

ÜmumiBakıda insan ovu (film, 1991)

Məzmun[redaktə]
Film 1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda baş vermiş faciəli hadisələrdən söhbət açır.

Filmin heyəti[redaktə]
Filmin üzərində işləyənlər[redaktə]
Rejissor: Vaqif Azəryar
Ssenari müəllifi: Vaqif Azəryar, Qulu Kəngərli
Operator: Sədrəddin İsmayılov
Səs operatoru: Şamil Kərimov Ardı »

ÜmumiAzərbaycandakı dağ yəhudilərinin soyqırımı

Azərbaycandakı dağ yəhudilərinin soyqırımı — 1918-ci ildə erməni daşnakları və digər erməni quldur dəstələri tərəfindən Azərbaycanın müxtəlif regionlarında, əsasən də Qubada yaşayan yəhudilərə qarşı törədilmişdir. Soyqırım nəticəsində 3 minə yaxın yəhudi öldürülmüşdür.

İnsan Hüquqları İnstitutunun direktroru professor Rövşən Mustafayev bildirmişdir ki, 1918-1919-cu illərdə erməni caniləri Stepan Şaumyanın, Amazaspın və Lalayanın başçılıq etdiyi daşnak quldur birləşmələrinin Azərbaycan ərazisində törətdiyi soyqırım nəticəsində azərbaycanlılarla bərabər, ermənilərlə əməkdaşlıqdan imtina etmiş 3 minədək dinc yəhudi qətlə yetirilib. Bədnam "Böyük Ermənistan" xülyasını həyata keçirmək üçün vandal erməni millətçiləri etnik azərbaycanlılarla yanaşı Cənubi Qafqaz regionunda tarixən yaşayan digər xalqlara da divan tutub, onlara qarşı kütləvi terror törədiblər. Bütün bu Ardı »

ÜmumiMərkəzləşmiş dövlətin yaranması

E.ə. I minilliyin əvvəllərindən yazılı mənbələrin də təsdiq etdiyi kimi indiki Güney Azərbaycan ərazisində mərkəzləşmiş dövlət yaranması prosesi başlayır. Mixi yazılı mənbələrdən bizə müxtəlif tayfaların adları, daha güclü qonşularından asılı vəziyyətə düşüb tədricən qaynayıb – qarışan çoxlu xırda birliklər məlumdur. E.ə. IX əsrdən bu ərazidə Manna hökmdarlığı fərqlənməyə başlayır. Sonralar bu dövlət Güney Azərbaycanın bütün ərazilərini öz tərkibində birləşdirdi, Assuriya və Urartunun işğalçılıq yürüşlərinə qarşı fəal mübarizə apardı.

E.ə. I minilliyin əvvəllərini R. Girşman İran yaylası tarixində qaranlıq dövr adlandırır. E. ə. I minilliyin ilk əsrləri arxeoloji baxımdan müxtəlif mədəniyyətlərə məxsus ünsürlərin qaynayıb – qarışması, keramika və metal məmulatlarının hazırlanmasında yeni cizgilərin Ardı »

ÜmumiQızıl Ordanın Abaqa xanın dövründə Azərbaycana yürüşü

Qızılordalıların Azərbaycana ikinci yürüşü Abaqa xanın (1265-1282) dövründə verdi. Qızıl Orda əmiri Noqay müxtəlif bəhanələrlə Dərbəndi keçdi və Şirvana soxuldu. O, ilk növbədə, Şirvanı, Arranı və Muğanı, sonra isə Azərbaycanın cənub vilayətlərini ələ keçirməyə can atdı. 1265-ci il iyulun 25-də Hülakü sərkərdəsi Yuşmut Noqaya qarşı hərəkət etdi. Ağsu çayı sahilindəki vuruşmada Noqay yaralandı, onun qoşunu məğlub olaraq Kür çayının şimalına doğru geri çəkildi. Abaqa xan çayı keçdi, lakin Bərkənin böyük hərbi qüvvə ilə buraya gəldiyini öyrənib geri döndü. Düşmənin cənuba doğru irəliləməsinin qarşısını almaq üçün çayın üzərindəki bütün körpülər dağıdıldı. Bərkə 14 gün Kürün şimal sahilində qaldı və çayın cənub sahilinə Ardı »

ÜmumiVaspurakan

Tarixi[redaktə]
Vaspurakan torpaqları e. ə. II əsrin əvvəllərinədək Atropatenaya məxsus idi. Buna görə də bəzi mənbələr də Vaspurakan Şimali (və ya Yuxarı) Midiya da adlanırdı. Strabonun məlumatına görə e. ə. II əsrin əvvəllərində Ermənistan çarları midiyalıların hakimiyyəti altında olan bəzi torpaqları tutmuşdular. Güman ki, Vaspurakan da həmin dövdə işğal edilmişdi. Sonralar Vaspurakan gah müstəqil, gah Parfiya Arşakilərinin, daha sonralar isə Sasanilərin tabeliyində olmuşdur.

Son tədqiqatlara görə, Vaspurakan adı 6-7 əsrlərdən tez olmayaraq meydana gəlib. 591-ci il Bizans-İran müqaviləsinə görə Vaspurakan, elə cə də Sünik və Dəbil siyasi baxımdan İrana tabe edildi.

Alban əyaləti Sünikin vilayətlərindən olan Naxçıvan və Qoğtən (Ordubad ərazisi) də bu tarixdən Ardı »

ÜmumiMəhəmmədalı bəy Qazılı

Həyatı[redaktə]
Məhəmmədalı bəy Qazılı 1828-ci ildə Seyidli oymağında anadan olmuşdur. O, Seyidli oymağının Qazılılar nəslindəndir. Atasının adı Hüseyn bəydir. Hüseyn bəy zəmanəsinin hörmətli, müdrik bəylərindən sayılmış, 1842-ci ildə Seyidli oymağında vəfat etmişdir. Ailənin kiçik övladı olan Məhəmmədalı bəyin özündən yaşca böyük Məhəmmədqulu bəy, Əli bəy, Abbas bəy adlı üç qardaşı olmuşdur.

Məhəmmədalı bəyin adı Azərbaycanın, o cümlədən Qarabağın ictimai-mədəni həyatında əhəmiyyətli rol oynamış şəxsiyyətlər sırasındadır. O, xüsusi mədrəsə təhsili almış, Kərbəlanı ziyarət etdiyi üçün Seyidli oymağında Kərbəlayi Məhəmmədalı bəy adı ilə tanınmışdır. Məhəmmədalı bəy yaddaşlarda Qarabağın müdrik, savadlı, səxavətli, qoçaq, qeyrətli bəyi kimi xatırlanır. O, həyatı boyu ağıllı məsləhətləri, xeyirxah əməlləri ilə tanınmış, Ardı »

ÜmumiFutbol üzrə Azərbaycan çempionatı 2013/2014

Azərbaycan Premyer Liqası 2013/2014 — 1992-ci ildən bəri futbol üzrə keçirilən sayca 22-ci Azərbaycan çempionatıdır. 10 komanda iştirak edib. Qarabağ FK klubu 21 illik fasilədən sonra çempionatın qalibi olub.
Qaydalar[redaktə]
2013/14 mövsümü yeni formatda keçirilir. İlk dəfə olaraq 10 komandalı 4 dövrəli çempionat təşkil edilib. Bu sistemə əsasən klubların hər biri 36 oyun oynayacaq. Mövsümün sonunda ilk 3 yeri tutan klublar Azərbaycanı 'Avrokuboklarda təmsil edəcək.

Çempionatda 10-cu yeri tutan komanda Topaz Premyer Liqasını tərk edir və I divizion-a yuvarlanır.
Vərəqələr[redaktə]
Ardıcıl 4 oyunda sarı vərəqə alan futbolçu növbətti bir oyunu buraxmalı olur.
Oyun zamanı 2 sarı vərəqədən qırmızı kart alan futbolçu növbətti bir oyunu buraxmalı olur.
Oyun zamanı Ardı »

ÜmumiTоygün bəy Qacar

Həyatı[redaktə]
1551-ci ildə I Şah Təhmasib Şəkinin müstəqilliyinə sоn qоymaq qərarına gəldi. Qacar еlinin qatıldığı Qızılbaş оrdusu Şəkini tutub, Səfəvilər dövlətinə birləşdirdi. Tоygün bəy Qacar Şəkinin hakimi təyin еdildi.

Tоygün bəy Qacar Qızılbaşlar ordusunun sərkərdələrindən biri kimi bəzi yürüşlərdə iştirak etmişdi. 1551-ci ildə I Şah Təhmasibin əmri ilə Qızılbaş оrdusu asi gürcülərə qarşı yürüş еdir. Qızılbaş оrdusunun başçılarından biri Şahvеrdi sultan Ziyadoğlu-Qacar Qarabağ оrdusunun başında mərkəzi hökumətə qarşı çıxmış Gürcüstan valilərini cəzalandırmışdı.

1552-ci ildə Оsmanlı оrdusu yеnidən Qızılbaşlar məmləkətinə sоxuldu. I Şah Təhmasib düşmən оrdusuna qarşı bir nеçə istiqamətdə qоşun tərtib еtdi. Dəvil istiqamətində Bayram bəy Qacar, Tоygün bəy Qacar, başqa istiqamətində isə Şahvеrdi Ardı »

ÜmumiBabək əl-Xürrəmi

Babək Xürrəmi — Xürrəmilər hərəkatının ən görkəmli rəhbəri, Ərəb Xilafətinə qarşı Azərbaycandakı üsyana rəhbərlik etmiş böyük sərkərdə. Fars mənbələrində adı Papak, erməni mənbələrində Bab, Baban kimi də qeyd edilir.
Həyatı[redaktə]
Babək Xürrəminin doğum tarixi dəqiq məlum deyil, lakin dolayı məlumatlara əsaslanan tədqiqatçılar belə hesab edirlər ki, bu, 798-800-cü illərə təsadüf edir. Onun atasının adı Abdulla imiş. Əbu Hənifə Dinavərin "Əxbar-ət tival" adlı əsərində isə belə yazır: “Babək Əbu Muslimin qızı Fatimənin oğlu Mutəhərrin övladından biridir. Və xurrəmiyidən olan Fatimiyə qəbiləsi ona mənsubdur”. Bu ad sırf ərəb mənşəli olduğundan belə güman edilir ki, o, müsəlman olub. Babəkin atası Azərbaycanda yaşayır və bitki yağı alveri Ardı »

ÜmumiGəncəbasan nаhiyəsi Kəndlər

Kilsə kəndi
Yeni kəndi
Molla Cəlil kəndi
Ziyatlı kəndi
Karlızəbanlı kəndi
Süleymanlı Hacılı kəndi
Sarbanlar kəndi
Xanlıqlar kəndi
Ərəbli (Lalələr) kəndi
Cukət kəndi
Qurban Hacılı kəndi
Qadılı kəndi
Ocaqlı kəndi
Molla Osmanlı kəndi
Girzan kəndi
Əhmədbəyli kəndi
Hacı Murad kəndi
Şahsevən kəndi
Salehli kəndi
Fadıllı kəndi
Qırıqlı kəndi
Qurtlu kəndi
Tavlalı kəndi
İmamlı kəndi
Qarasaqqal kəndi
Düldül məzrəsi
Şamyeri kəndi
Həsəngüney kəndi
Nəsirtop Allavar kəndi
Sofular kəndi
Alıxlı kəndi
Əsbəkürək kəndi
Üçtəpə çayı kənarı
Kürəyəsultan kəndi
Qızılqayalı kəndi*
Kəngərli camaatı
Qibtiyan camaatı
Zərgərli camaatı
Hastin (Ballıca) kəndi
Qaftəpə kəndi
Əmiryar kəndi
Yuxarı Bayan kəndi
Quşçu kəndi
Aşağı Bayan
Tülkü kəndi
Seyid kəndi
Şadaq kəndi
Çovdar kəndi
Bəhşik kəndi
Afuca kəndi
Korlar kəndi
Nükzər kəndi
Vəng kəndi
Qaşqaçay kəndi
Sərxoş kəndi
Yenicə kəndi
Quytul kəndi
Savur kəndi
Fazil kəndi
Mədəni-Zac kəndi
Daşkəsən kəndi
Basil kəndi
Hacıbulaq
Cavanşir camaatı Ardı »

Ümumiİşquz

Azərbaycan ərazisində sak-skif-massaget tayfalarının məskunlaşdığı ərazidə yaradılmış qədim dövlət. Eramızdan əvvəl VII-IV əsrlərdə mövcud olmuş Sak çarlığı Şimali Azərbaycan eləcə də Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan ərazisində) yaradılmış ilk dövlətdir.
Skif,sak və massagetlərin Azərbaycana gəlişi[redaktə]
Skiflərin Cənubi Qafqaz ərazisindən Cənuba doğru irəlilədiyini göstərən T.Sulimirski onların Cənubi Qafqaza və Güney Azərbaycana gəlmələri tarixini daha əvvələ çəkməyi məsləhət görür. Yazılı mənbələrin verdiyi məlumatlara, həmçinin Qara dənizyanı bozqırların və Qafqazın skiflərə aid edilən arxeoloji materiallarına əsaslanaraq skiflərin gəlmələri arasında iki il fərq olduğunu qeyd edən T.Sulimirski Azərbaycanda kərtmə qəbirlər mədəniyyətini erkən skif mədəniyyəti saymağı təklif edir. O, katakomba mədəniyyəti adamlarını kimmerlərlə eyniləşdirir. Katakomba qəbirləri mədəniyyətinin sonunu isə Ardı »

ÜmumiAğdərənin azad olunması və irəliləyişlər

4 iyul, 1992-ci ildə, uzun mühasirədən sonra Ağdərə rayonu azad edildi. Ermənilər vahimə içində ərazini tərk edir.[2] Erməni hərbi qüvvələri Stepanakertin cənub tərəfində doğru geri çəkilmiş və azərbaycanlıların hər hansı bir ciddi hücumu təqdirdə Mardakert rayonundakı mühüm hidroelektrik bəndin partladılması planlaşdırılırdı. Lakin buna baxmayaq döyüşlər dağlıq bölgədə baş tutduğundan irəliyə getmək çox çətin idi və erməni hərbi birləşmələrinin müqavimətini qırmaq mümkün olmadı. Azərbayacan hərbi qüvvələri ağır itkilərlə geri çəkilməyə məcbur olur.

Robert Köçəryanın bildirdiyinə görə, Azərbaycan Ordusu bu vaxta kimi keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 48 %-ni işğal edərək, erməni vətəndaşları arasında panika yaratmaq istəyir. Goranboy əməliyyatı 60.000 əhalini qaçqın və məcburi Ardı »

ÜmumiTərtər hərbi təxribatı, 2008

Tərtər hərbi təxribatı - 2008-ci ilin mart ayında Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən 1994-cü ildə imzalanmış Ermənistan-Azərbaycan atəşkəsin ən şiddətli pozuntusu. 2008-ci il Martın 4-də Ermənistan silahlı qüvvələri Tərtər rayonunda işğal etdikləri mövqelərdən Azərbaycan silahlı qüvvələrinin istqamətində hücuma cəhd göstərmişlər. Erməni hücumunun qarşısını alan Azərbaycan silahlı qüvvələrinin hissələri əks-hücuma keçərək, Ermənistan ordusunun işğal etdikləri bəzi hərbi mövqeləri azad etmişlər. Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə yaranmış hərbi münaqişə nəticəsində dörd Azərbaycanlı əsgər şəhid olub və 12 erməni əsgər məhv edilib.

"Mən sözün düzü, bilmirəm Müdafiə Nazirliyi həmin 12 nəfər adam xəbərini hardan götürüb, amma mənim məlumatıma görə, düşmən tərəfindən onlarla əsgər, ən azı 50-dən çox Ardı »