beyaz.az

Haqqinda.az

Axtardığın haqqında - Hər gün yeni məlumat öyrən

Dunya ve tarixiBao

Bao - hun qəbilə başçısı idi. Çinlilər Hun imperiyasını işğal etdikdən və Huçuquanı öldürdükdən sonra imperiyanı qəbilələrə böldü və bu qəbilələrin beşinin başçılığına şanyü Yufuluonun oğlu Bao gəldi. Digər beşi isə Kubeyin hakimiyyətinə verildi. Bao əvvəllər vəliəhd idi və şanyü olmalı idi. 35 il başçılıq edərək ən uzun hakimiyyət sürən insanlardan oldu. Bao Çindəki vətəndaş müharibəsi vaxtı özünü imperator elan etmiş və Xan sülaləsini devirmiş Tsai Tsaonun qohumlarından biri olan Tsai Yanı oğurladı və ondan Yuan və Hsüan adlı övladları oldu. 260-cı ildə başçılıqdan imtina etdi və onun qəbilələrinin başçılığına qardaşı Kubey keçdi. Ardı »

Dunya ve tarixiKonstantinlər sülaləsi

Konstantinlər sülaləsi Roma imperatoru I Konstansi Xlordan başlamış (305) Mürtəd Yuliana qədərki (363) hökmdarlar ailəsinin qeyri rəsmi adı. Sülalənin adı I Konstantinin 324 cü ildə təkbaşına mütləq hökmranlığı dövründən məhşurlaşmışdır. Sülalə həm də Yeni (İkinci) Flavilər də adlandırılırdı. Beləki sülalənin hər bir üzvü öz adına I əsr Flavilərinə müvafiq Flavilər soy kökünü də əlavə edirmişlər.Mündəricat [gizlə]
1 Nəsil ağacı
2 Konstantinlər sülaləsi – cədvəl
3 Konstantinlər sülaləsinin zaman xətti
4 Mənbələr
5 Xarici keçidlər

[redaktə]
Nəsil ağacı Feodora I Konstansi Xlor
250-305-306 Əzizə Yelena
250-330

Ardı »

Dunya ve tarixiParqalı İbrahim Paşa

Parqalı İbrahim Paşa - Sultan Süleyman Qanuninin hakimiyyəti dövründə, 1523 - 1536-cı illərdə Sədrəzamlıq etmiş dövlət xadimi.Mündəricat [gizlə]
1 Milliyyəti
2 Yüksəlişi
3 Hakimiyyətinin genişlənməsi
4 Ölümü
5 Ədəbiyyat
6 Həmçinin bax

[redaktə]
Milliyyəti

İbrahim Paşa, bu gün Yunanıstan ərazisində yerləşən Parga şəhəri yaxınlığında yerləşən kənddə anadan olmuşdur. Müxtəlif qaynaqlarda miliyyəti haqqında məlumatlar verilmişdir. Bəzi qaynaqlar Rumıniyalı, bəziləri isə İtaliyalı olduğunu göstərmişdilər. Parqalı İbrahim Paşa haqqında olan məlumatlarda, atasının balıqçı olduğu məlumdur. 6 yaşında dəniz quldurları tərəfindən qaçırılaraq, Manisa ili yaxınlığında dul bir qadına satılmışdır. Bu qadın İbrahimin elm və tərbiyə almasında böyük rol oynamışdır. İbrahim Paşanın musiqi təhsilinidə bu qadından aldığı ehtimal olunur. Mənbələrdə İbrahim Paşanın ud Ardı »

Dunya ve tarixiIII Əhməd

Sultan III Əhməd (1703-1730)

IV Mehmedin oğludur. 1673-cü ildə anadan olub. 22 avqust 1703-cü ildə Ədirnədə taxta çıxdığı zaman, 30 yaşının içində idi. Sultan Əhməd əvvəlcə 1703-cü ildə Ədirnə hadisəsində üsyan çıxaranları tək-tək cəzalandırdı. Dövlətin daxili işlərini düzəltdi. 1711-ci ildədə İsveç kralı XII Şarl (Dəmirbaş) ruslara məğlub olub, Osmanlılara aid Ozi qalasına sığındıqda, ruslar Türk sərhədini pozdular. Osmanlı dövləti Rusiyaya hərb elan etdi. Aprel 1711-ci ildə Baltaçı Məmməd Paşa əmrindəki Osmanlı ordusu Çar ordusunu Prut çayı kənarında qarşıladısa, yeniçərilərin artan itaəttsizliyi səbəbindən müqvəffəqiyyət qazana bilmədi. Nəticədə Osmanlılara təslimi şərtiylə sülh imzalandı. Ancaq Ruslar andlaşma şərtlərini yerinə yetirmədilər. Sultan Əhmədin Osmanlı Ordusunun təkrar Ardı »

Dunya ve tarixiOton

Mark Salvi Oton (lat. Marcus Salvius Otho Caesar Augustus;[1] (28 aprel 32-16 aprel 69) 15 yanvar 69-cu ildən etibarən Roma İmperatoru. Mənşə etibarilə etrusk idi. 58-ci ildə 66-cı ilədək Luzitaniya valisi vəzifəsini icra etmişdi. Nerona qarşı Qalbanın başladığı üsyanı dəstəkləmişdi. Lakin Qalba tərəfindən vəliəhd elan edilmədiyindən onun əleyhinə intriqalara qoşulmuşdu. Pretorian qvardiyasının köməyilə 69-cu ilin yanvarında Qalbanı devirmiş və özünü imperator elan etmişdi. Ona qarşı üsyan qaldırmış və Reyn, Qalliya və Britaniya orduları tərəfindən dəstəklənmiş Vitelliyə qarşı Bedriak döyüşündə məğlub olduqdan sonra özünü öldürmüşdür. Ölüm anında demişdir:

Hamının bir nəfərə görə ölməsindənsə, bir nəfərin hamıya görə ölməsi daha yaxşıdır. Ardı »

Dunya ve tarixiTayciutlar

Tayciutlar—Monqol tayfası.Mündəricat [gizlə]
1 Tarixi
2 Əsli və nəsli
3 İstinadlar
4 Həmçinin bax
5 Xarici keçidlər

[redaktə]
Tarixi

Çox qəribədir ki, Yesugey bahadır oğluna həmin ərəfədə məğlub etdiyi tatar tayfasının başçısı Temuçin-Ugenin adını qoyub. Onun atası, o dövrdə monqolları vahid bir dövlətdə birləşdirməyə nail olan Yesugey Batur anadan olan oğluna monqollar arasında qəhrəmanlıq anlamına gələn Temuçin (Dəmirçi) adını verdi və oğlunun dəmir kimi möhkəm olmasını arzuladı. Həmin dövrdə Monqolustan çölləri tatar türklərinin əlində idi və onlarla monqollar arasında tez-tez amansız döyüşlər baş verirdi. Belə döyüşlərdən birində tatarlar Yesugey Baturun atası Ambaqay xanı əsir aldılar. Sonra da onu monqolların köhnə düşməni olan Çjurçjenlərə satdılar. Sonuncular da Ambaqay Ardı »

Dunya ve tarixiCabanı döyüşü

Cabanı döyüşü

İsmayıl Səfəvi Anadoluda özünə tərəfdarlar topladıqdan sonra Ərzincanda keçirilən müşavirəsində Səfəvilərin irsi düşməni Şirvanşah Fərrux Yasarla müharibəyə başlamaq qərara alındı və 1500-cü ildə Fərrux Yasara qarşı təqribən 7 min tərəfdarı ilə hücuma keçdi.

Qoşunun Əmir Bayram xan Qaramaninin başçılığı ilə təkəli və zülqədər tayfalarından olan döyüşçülərdən ibarət avanqard dəstəsi Qoyun ölümü deyilən yerdə Kürü keçməli idi. Lakin əmir çayı keçməyi mümkün hesab etmədi. Özünü yetirən İsmayıl birinci olaraq atın üstündə üzərək qarşı sahilə çıxdı və ardınca bütün qızılbaş qoşunu çayı keçərək Şamaxıya doğru irəlilədi.

Bu vaxt İsmayılın qarşısına çıxan Şəki hakiminin qoşunları darmadağın edildi.

Şirvanşah Şamaxıdan çıxaraq yaxşı möhkəmləndirilmiş Qəbələ qalasına getmişdir. Şamaxıda Ardı »

Dunya ve tarixiİsveç

İsveç, rəsmi adı İsveç Krallığı (İsveçcə: Konungariket Sverige (konunqariket svəriye))- Şimali Avropada Skandinaviya yarımadasında yerləşən konstitusiyalı monarxiyalı dövlət. Ölkə qərbdən Norveç Krallığı, şimal – şərqdə Finlandiya ilə quru sərhədlərinə malikdir. Şərqdə Botnik körfəzi və Baltik dənizi, cənub- qərbdə Skagerrak, Balt və Öresund boğazlarına çıxır. Cənub-qərbdə Öresund körpüsü vasitəsilə Danimarka ilə quru nəqliyyat yollarına malikdir.

İsveç 1995-ci ildən Avropa Birliyinin üzvüdür. 450.295 km² ərazisi olan İsveç Avropa Birliyi ölkələri arasında ərazisinə görə üçüncü ən böyük dövlətdir. Əhalisi 9.4 milyon nəfərdir. Əhali sıxlığı aşağıdır, lakin ölkənin cənub hissəsində bu sıxlıq daha böyükdür. Əhalinin 85%-i şəhərlərdə yaşayır və davam etməkdə olan urbanizasiya ilə əlaqədar bu Ardı »

Dunya ve tarixiLiu Bobo

Liu Bobo Kubeyin nəslindən gələn hun qəbilə başçısı idi. 383-cü ildə atası əsl hakimiyyəti əlinə almağa başlamışdı. Lakin hələ də vassal idi. 391-ci ildə Bobonun qardaşı Liu Çilidi (Ulduz) Şimal Vey imperatoru Daovuya məğlub olmuşdu. Liu Çilidi əsir götürülmüş, Liu Veyçen isə öldürülmüşdü. Bobo əvvəlcə Hsueqan qəbiləsinə, ordan da Sianbi qəbiləsinə qaçdı.




[redaktə]
İlk dövrləri

Bundan sonra Hu Qin dövlətinin imperatoru Yao Hsinq tərəfindən general elan olundu. 407-ci ildə Hu Qin və Şimal Veyin sülh imzalaması Bobonu əsəbləşdirdi, çünki onlar atasını öldürmüşdü. Avar hökmdarı Şelun xaqanın Yao Hsinqə göndərdiyi atları oğurladı. Qaopinq şəhərini ələ keçirərək özünü müstəqil elan etdi. Yeni dövlətin adı Hsia qoyuldu. Ardı »

Dunya ve tarixiKimmerlər

Kimmer – qədim türk ellərindən biridir. Mənbələrin verdiyi məlumata görə kimmerlər Şimali Qara dəniz hövzəsindən köç edərək Azərbaycanda və Şərqi Anadoluda məskunlaşmşdılar.Herodotun yazdığına görə,e.ə. VIII əsrdə Şərqdən Qara dənizin Şimal çöllərinə-kimmerlərin ölkəsinə skiflər gəlmişdilər.Kimmerlər onlarla toqquşmaqdan çəkkinmiş,yığışıb Cənubi Qafqaza,oradan da Kiçik Asiyaya köç etmişdilər.Q.Qeybullayev qeyd edir ki,bu məlumatda skif deyildikdə,konkret hansı etnosun nəzərdə tutulduğu bəlli deyil.Çünki,antik müəlliflərin əsərlərində skif konkret bir etnosun adı deyildi.Herodotun kimmerlər ("kimmer" sözün qədim yunan dilinə uyğunlaşdırılmış formasıdır) adlandırdığı bu türk etnosunun əsil adı isə Kəmər,yaxud da Qəmər kimi bərpa edilə bilər.İlk dəfə qədim yunan şairi Homer bu adı kimmer kimi işlətmiş,sonrakı müəlliflər də bu ənənəyə sadiq Ardı »

Dunya ve tarixiSavə minarəsi

Savə Minarəsi – Azərbaycanın cənub – şərq şəhərlərindən olan Savənin Meydan məscidinin gözəl bədii tərtibatlı minarəsi Böyük Səlcuq İmperiyasının hökmdarı Sultan Toğrul bəyin zamanında hicri 453 – cü ildə (1061) inşa edilmişdir. Üst bölümü uçduğundan onun şərəfəsinin və şərəfə üstü qülləsinin necəliyi qaranlıqdır. Ancaq bu ayrıca dayanan minarənin uyğun memarlıq ayrıntılarının Şəmkir və başqa Səlcuq mil minarələri ilə bir biçimli olduğu şübhəsizdir. [1]

Savə minarəsinin silindrik, yuxarıya doğru yüngülcə incələşən gövdəsi kərpicdən yığılmış "səlcuq zənciri" adlanan kəmərlərlə üfüqi bölmələrə ayrılmışdır. Bu çənbərlərarası səthlər mürəkkəb çeşnili həndəsi naxışlarla üzlənmişdir. Kəmər qurşaqlarının ortasında yenə kərpicdən "kvadrat kufi" adıyla tanınan düzbucaqlı yazı sətirləri yığılmışdır. Araşdırıcılar Ardı »

Dunya ve tarixiQərbi Hun İmperiyası

Böyük Hun İmperiyası dağılandan sonra hun tayfaları (qərbə doğru hərəkət edib) Volqa və Ural çayları ətrafındakı torpaqları ələ keçirdilər. Onların qərbə doğru əziyyətli yürüşü sonra da uzun müddət davam etdi. Hunların və digər xalqların qərbə axını "Xalqların böyük köçü" adlanır.

"Xalqların böyük köçü" eramızın IV əsrindən hunlarla başlayaraq VI əsrə qədər davam etdi. Hunlar Böyük Çin səddindən Fransaya qədər gedib çıxmışdılar. "Xalqların böyük köçü" VI əsrdə slavyanların Bizans imperiyasında məskunlaşması ilə başa çatdı. 370-ci ildə hunlar qərbə doğru hərəkət edərək Don sahilində alanları məğlub etdilər. Hunlar Krımda ostqot tayfaları ilə üzləşdilər. 371-ci ildə ostqotlar məğlub oldular, onların başçısı Germanirix bu məğlubiyyətə dözməyib Ardı »

Dunya ve tarixiI İbrahim (sultan)

I İbrahim I Əhmədin oğludur, 1615-ci ildə anadan olub. Böyük qardaşının gənc yaşda ölümünə heç cür inana bilmədi. Sultan olduğunu bildirən anasına və paşalara: "Allahu təala padşah qardaşımızın ömürünü uzun etsin. Bizə sultanlıq lazım deyil. Padşah qardaşımızın ömürünə duaçıyıq." dedi. Ancaq anası və dövlət adamlarının israrı ilə böyük qardaşı sultan IV Muradın naşını gördükdən sonra taxt otağına keçdi. "Əlhəmdülillah. Ya Rəbbi! Mənim kimi zəif bir qulunu bu mövqeyə layiq gördün. Səltənət günlərimdə millətimi xoş hal et və bir-birimizdən hoşnud et" deyə dua edərək 9 fevral 1640-cı il tarixdə taxta oturdu.

Sultan İbrahimin taxta keçdinin ilk ilində Mirgünoğlu hadisəsi baş verdi. IV Muradın Ardı »

Dunya ve tarixiƏnvər paşa

Ənvər Paşa (türkcə: Enver Paşa) (Əsil adı: İsmail Enver) - (22 noyabr 1881 İstanbul - 4 avqust 1922 Tacikistan) Osmanlı İmperiyası tarixində əhəmiyyətli rol oynamış Türk hərbiçisi və siyasi xadim.

Ənvər paşa, İttihat və Tərəqqi Cəmiyyətinin öndərlərindən biri olmuş, 1913-cü ildə "Babıali Basqını" adı verilən hərbi çevrilişlə bu partiyanın iqtidara gəlməsinə nail olmuşdur. 1914-cü ildəki Almaniya ilə hərbi ittifaqın və Osmanlı dövlətinin Birinci Dünya müharibəsinə daxil olmasının təşəbbüskarlarından biri olmuşdur. Müharibə illərində Hərb naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

Birinci Dünya müharibəsinin məğlubiyyətlə nəticələnməsindən sonra Qafqazda və Mərkəzi Asiyada yaşayan türk xalqlarının dirçəlməsi və birləşməsi üçün mübarizə aparmış, bu uğurda qoşulduğu bir qiyamda Tacikistanda rus Ardı »

Dunya ve tarixiTonqa

Tonqa (ton.:Tonga, ing. Tonga [ˈtoŋa]), rəsmi adı — Tonqa krallığı (ton.: Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga, ing. Kingdom of Tonga) — Sakit Okean hövzəsinin Polineziya sahəsində yerləşən dövlət. Şimalda Samoanın ərazi su hövzəsi, şərqdə Niuenin ərazi su hövzəsi, qərbdə Ficinin ərazi su hövzəsi ilə həmsərhəddir. Sahil su xətti — 419 km. Tonqa eyniadlı arxipelaqın 172 adasında yerləşib.Amma bu adaların ancaq 36-da əhali məskunlaşmışdır.Quru ərazisi — 750 кm². Əhalisi — 119 min 009 nəfər. (2008-cil rəqəmi). Paytaxtı — Nukualofa(əhalisi 30 min). İdarəetmə forması - kontitusiyalı monarxiya. Ali qanunverici orqan - qanunverici məclis (bir palatalı parlament). Ali icraçı orqan - hökümət. Din- protestantizm. Milli Ardı »

Dunya ve tarixiI Firuz

I Firuz (fars. پیروز یکم‎ tərcümədə "Qalib" deməkdir) — Sasanilər nəslinin 17-ci hökmdarı. (459—484), II Yezdəgirdin böyük oğlu.
[redaktə]
Həyatı

Ağsuvar xan Sasani şahı I Yezdəgirdi özündən asılı vəziyyətə saldı və 459-cu ildə himayə etdiyi sasani vəliəhdi Firuzu Sasani taxtına çıxartmağa nail oldu. Firuz Ağ hunlardan asılılığı qəbul edərək, hər il onlara vergi verirdi. O, eyni zamanda Seyhun çayı ətrafındakı torpaqları Ağ hunlara güzəştə getmışdi. Lakin az sonra Firuz öhdəsinə götürdüyü şərtləri pozaraq, ağ hunlara qarşı yürüşə başladı. Sasani hökmdarlarının ikiüzlü siyasətinə bələd olan Ağsuvar xan bu yürüşün qarşısını almaq üçün əvvəlcədən tədbirlər görmüşdü. O, bütün hərbi qüvvələrini bir yerə toplayaraq döyüşə xeyli qoşun Ardı »

Dunya ve tarixiİlyas xoca

İlyas xoca— Moğolustan hakimi, Cığatay xanı, hakimiyyət illəri 1363-1390; Tuğluq Teymur xanın oğlu.Mündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 İstinadlar
3 Həmçinin bax
4 Xarici keçidlər

[redaktə]
Həyatı

Moğolustana qayıdan Tuğluq Teymur xanı Mavərənnəhrdə onun oğlu İlyas xoca əvəz etdi.

Tuğluq Teymur 1363-cü ildə oğlu İlyas xocanı Cığatay xanlığından asılı olan Şərqi Cığatayın xanı etmişdir.

İki ay Gərmsirdə qalıb yaralarını sağaldan Əmir Teymur Bəlx dağlarına çəkilib silahdaşlarını başına yığdı. Bu dövrdə onun dəstəsində üç yüzdən artıq döyüşçü var idi. Mavəraünnəhr uğrunda İlyas xocaya qarşı mübarizə aparmaq üçün o yenidən qayını Hüseynlə birləşdi.

365-ci ildə indiki Daşkənd yaxınlığında tarixə Cəngi Loy adı ilə daxil olmuş bir döyüş baş verdi. İlyas xocanın qoşunu Ardı »

Dunya ve tarixiHəkimoğlu Əli paşa

Həkimoğlu Əli paşa (?-?) —Sultan I Mahmud səltənətində, 12 mart 1732 - 12 avqust 1735, 21 aprel 1742 - 23 sentyabr 1743 və 15 fevral 1755 - 18 may 1755-ci il tarixləri arasında toplam beş il dörd gün sədrəzəm olan Osmanlı dövlət xadimi. Trabzon, Hələb (1724) və Bosniya (1734) valisi olmuşdur. İstanbulda Kocamustafapaşada öz adını daşıyan bir külliyədən qalan bir camisi mövcuddur. Ardı »

Dunya ve tarixiİstanbulun fəthi

İstanbulun fəthi (və ya Konstantinopolun fəthi) — 1453-cü ildə Fateh Sultan Mehmed tərəfindən edilmiş fəth.Mündəricat [gizlə]
1 Döyüş haqqında
1.1 Döyüşün səbəbləri
1.2 Döyüşə hazırlıq
1.3 Döyüşün nəticəsi
2 Mənbə

[redaktə]
Döyüş haqqında
[redaktə]
Döyüşün səbəbləri

Bizans İmperiyası tez-tez Avropalıları Osmanlı İmperiyasına qarşı Səlib yürüşünə çağırırdı.
[redaktə]
Döyüşə hazırlıq

Osmanlı- toplar hazırlandı.

Bizans- Avropa dövlətlərindən kömək alındı.


[redaktə]
Döyüşün nəticəsi
Osmanlı qalib gəldi.
Bizans İmperatorluğu süqut etdi.
Osmanlının İslam aləmində hörməti artdı.
İstanbul Osmanlının paytaxtı oldu. Ardı »

Dunya ve tarixiAlmaniya İmperiyası

Almaniya İmperiyası bəzən Kayzer Almaniyası və ya İkinci Reyx (alm. Deutsches Reich) - 1871-1918-ci illərdə mövcud olmuş vahid alman dövləti. Lakin Almaniya 1943-cü ilədək rəsmi şəkildə bu adı daşımışdır. 1943-1945-ci illərdə isə "Böyük Alman İmperiyası" (alm. Großdeutsches Reich) adlanmışdır.Mündəricat [gizlə]
1 Yaranması
2 Tarixi
3 İnzibati-ərazi bölgüsü
4 Koloniyaları
5 I Dünya müharibəsi

[redaktə]
Yaranması

Reformasiya dövründən Fransa və Rusiya imperiyasının Avropa işlərində iştirak etməyə başladığı vaxtdan bəri almanlar arasındakı parçalanmadan istifadə etmək, onları bir-birilə rəqabətdə və kənar dövlətlərdən asılılıqda saxlamaq bu imperiyaların siyasəti idi. I Fransiysk, Rişelye, XIV Lui və Napoleon, II Yekaterina, I Aleksandr və I Nikolay bütünlüklə bu düşüncə ilə hərəkət edirdilər. Alman dünyasının Ardı »