beyaz.az

Haqqinda.az

Axtardığın haqqında - Hər gün yeni məlumat öyrən

ÜmumiƏliyevçilik

Əliyevçilik — Azərbaycan ictimai-siyasi fikir tarixinin üzvi tərkib hissəsi. Əliyevçilik Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi Heydər Əliyevin irəli sürdüyü, uğrunda mübarizə apardığı, eyni zamanda həyata keçirdiyi ideyalar toplusudur. Bəzi tədqiqatçılar Əliyevçiliyi Müasir azərbaycançılıq hesab edirlər. Ardı »

ÜmumiAzərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər (2010)

Seçkilər[redaktə]
Milli Məclisin 4-cü çağırışının seçkiləri 7 noyabr tarixində keçirildi. Seçkilərdən əvvəl Milli Məclisin 3-cü çağırışının 25 deputatı yeni seçkilərdə iştirak etməyəcəklərini bildirmişdilər. Seçkilər xarici nəzarətçilər tərəfindən nəzarət edilirdi. Seçkilərin nəticələrinə əsasən Yeni Azərbaycan Partiyası səsvermədə üstünlük qazanaraq 125 mandatdan 72-sini qazandı. Qalan mandatlardan 41-ini partiyasız namizədlər, 3-ünü Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası, 2-sini isə Ana Vətən Partiyası qazandı. Daha 7 partiya isə hərəyə 1 mandatla qazandı. Ardı »

ÜmumiQalaboynu qalası

Qala Kəlbəcər rayonu ərazisində yerləşir. Böyük bir sahəni əhatə edən qala həm də strateji yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Qalanın içində 200-dən çox binanın kalafa yerləri var. Uluxan qalasında olduğu kimi bu qalaya da gizli sualtı yol çəkilib Ardı »

ÜmumiTalış-Muğan Muxtar Respublikası

Talış-Muğan Muxtar Respublikası və ya Talış-Muğan Respublikası — Azərbaycan Respublikasının cənub zonasının bir hissəsində Əlikram Hümbətovun ələ keçirdiyi hərbi hissənin köməyi ilə 21 iyun - 23 avqust 1993-cü il tarixində nəzarət altında saxladığı ərazidə elan etdiyi separatçı rejim. Lakin Əlikram Hümbətovun sözlərinə görə heç vaxt seperatçı olmamışdır.

Talış-Muğan Respublikasının yaradılmasının ilk təşəbbüskarı Azərbaycan Xalqlarının Bərabərliyi Partiyası olmuşdur. Həmin partiyanın ilk əvvəl Talış Milli Partiyası kimi yaradılmışdır. Tomas de Vaalın fikrincə Əlikram Hümbətovun bu addımı Ayaz Mütəllibovu hakimiyyətə yenidən qaytarmaq idi. Ardı »

ÜmumiAtropatena Sasanilərin tərkibində

226-cı ildə baş verən tacqoyma mərasimində Sasanilər sülaləsi başçısı Ərdəşir Şahənşah (şahlar şahı) titulunu qəbul etməklə, 651-ci ilə qədər mövcud olan Sasanilər dövlətinin əsasını qoydu. Gənc dövlətin fəal xarici siyasəti tezliklə qonşu Bizansla toqquşmaya gətirib çıxartdı. Artıq IV əsrin son rübündə bütün Cənubi Qafqaz Bizans və Sasanilər dövlətləri arasında nüfuz dairələrinə bölündü, Ermənistanın böyük hissəsi, Albaniya və İberiya Sasanilər dövlətinə birləşdirildi. Bu imperiyanın dastakertinə – vilayətinə çevrilən Adurbadaqan isə öz torpaqlarının münbitliyinə və təbii sərvətlərinə (başlıca olaraq neft, duz) görə dövlətin iqtisadiyyatında birinci dərəcəli rol oynadı; zərdüştiliyin mühüm mərkəzi də Adurbadaqan oldu.

603-cü ildə başlanan növbəti Sasani-Bizans müharibəsi 628-ci ilə kimi davam Ardı »

ÜmumiQaraqoyunlu Şahməhəmməd

1410-cu ildə Sultan Əhməd qaraqoyunlular tərəfindən məğlub edildikdən sonra Sultan Əhməd Qara Yusifin oğlu Pirbudağı Qaraqoyunlu Şahməhəmməd-Qara Yusifin oğlu və Ərəb İraqının hökmdarı olmuşdur. Azərbaycanın , Qara Yusifin digər oğlu Şahməhəmmədi isə Bağdadın hakimi elan etmişdir . Ardı »

ÜmumiDizmar mahalı

Tarixi[redaktə]
Yaqut əl-Həməvi yazır: "Dizmar – Azərbaycanda, Təbrizin yaxınlığında qəzaların birində böyük bir qaladı". Həmdullah Mustovfi Qəzvini əski Dizmardan bəhs edərək yazır: "Dizmar – Təbrizin quzeyində yerləşən bir qəzadır. Qəzanın əlli adda bəlli kəndi var. Ən böyükləri Duzal, Kürdəşt, Qulan, Xarar, Xur və Azaq kəndləridir. Baxmayaraq ki, tez-tez istilər olur, iqlimi mülayimdir. Suyu dağlardan axan çaylardan götürürlər. Bu çaylar axıb Araza qarışır. Tarlaların barı-bəhrəsi taxıl, pambıq və dürlü meyvacatdır. Burdan Təbrizə herağac tərəvəz gətirirlər. Qəzanın vergisi 40800 dinardır". Fəzlullah Rəşidəddin yazır: "Dizmardan Təbrizə o qədər mal gətirilirdi ki, həmin mallardan ötəri ayrıca bir xan var idi. Bu xan "Xəşab" adlanırdı. Xəşab zənginliyi Ardı »

ÜmumiAzərbaycan Respublikası Prezident seçkiləri (1991)

1991-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri - Azərbaycan Respublikası Prezidenti postuna rəsmi şəkildə keçirilən ilk və vahid partiya sistemi ilə keçirilən sonuncu seçkilər olub. Seçkilər 8 sentyabr 1991 tarixində keçirilib. Seçkilərdə yeganə namizəd olan Ayaz Mütəllibov qalib gəlib və Azərbaycan Respublikasının ilk prezidenti seçilib.
Seçkilərdən əvvəlki vəziyyət[redaktə]
1990-cı ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dağıldıqdan sonra Azərbaycanda ümumi vəziyyət çox ağır idi. 1991-ci ilin 8 sentyabr tarixində artıq SSRİ-dən asılı olmayan Azərbaycanın ilk seçkiləri keçirməli idi. 1990-cı ildən etibarən Azərbaycan SSR-nın prezidenti olan Ayaz Mütəllibov vahid namizəd sistemi ilə keçirilən seçkilərdə yeganə namizəd kimi qeydə alındı. Seçkilərdə qeydə alınmış seçicilərin 85.7%-i iştirak etdi. Ayaz Ardı »

ÜmumiSkif yoxsa sak çarlığı

Q.Qeybullayev qeyd edir ki, Sak çarlığının tarixini ən çox tədqiq edən tarixçilərdən İ.M.Dyakonov və İ.H.Əliyev nəzərə almamışlar ki, antik müəlliflər skif adı altında Şimali Qara dəniz sahillərində və Orta Asiyada yaşayan köçəri tayfaları nəzərdə tuturdular. Sonrakı araşdırmalardan bəlli oldu ki, bu alimlərin Skif çarlığı kimi tədqiq etdikləri dövlət əslində Sak çarlığıdır. Bu dövlətin Bibliyada "Aşkenaz" adlandırılması da bunu göstərir. Çünki, Aşkenaz "sakların (şakaların) çarlığı" mənasındadır. Ardı »

ÜmumiFutbol üzrə dünya çempionatı 2014

Futbol üzrə dünya çempionatı 2014 - Braziliyada kişilər arasında təşkil olunmuş sayca 20-ci FİFA Dünya Kuboku turniri. Turnirin Cənubi Amerikada təşkil olunmasına qərar verildikdən sonra, 30 oktyabr 2007-ci ildə Braziliyanın ev sahibliyi etməsi FIFA tərəfindən təstiq edilmişdir. Bu, Braziliyada keçirilmiş ikinci Dünya kuboku yarışması olaraq (İlk dəfə bu ölkə 1950-ci ildə Dünya Çempionatinin keçrilməsinə hüquq qazanmışdır) 1978-ci ildən sonra Cənubi Amerikada təşkil edilən ilk turnir oldu.

31 ölkənin milli komandaları Dünya Kubokuna vəsiqə qazanmaq üçün 2011-ci ilin iyun ayında başlayan təsnifat mərhələsində mübarizəyə qoşulmuşdular. 15 oktyabr 2013-cü ildə seçmə qrupları tamamlanmış və qrup mərhələsinə qatılan ölkələr müəyyən olunmuşdur. Oyunlar yeni inşa edilmiş Ardı »

ÜmumiA.Bakıxanov adına Tarix İnstitutu - Əldə etdiyi elmi nəticələr

1997-2003-ci illərdə Azərbaycan tarixinin müxtəlif problemlərini əks etdirən 50 monoqrafiya və kitab, 300-dən artıq məqalə çapdan çıxmışdır. Bunlardan ən mühümü 7-cildlik Azərbaycan tarixinin I, II, III, IV, V, VI cildlərini, "XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın siyasi partiyaları (1900-1917-ci illər)", "Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti" (Azərbaycan və rus dillərində), "Türklərə qarşı erməni terrorizmi" (ingilis dilində), "Azərbaycan Respublikası. Əsrə bərabər on il. 1991-2000", "Bərdə şəhərinin tarixi (b.e.ə III əsr - b.e. XVIII əsri)", "Quba tarixi" və s. göstərmək olar. 2004-2011-ci illərdə Azərbaycan tarixinin müxtəlif problemləırini əks etdirən 300 yaxın monaqrafiya və kitab, 1500 dən artıq məqalə çapdan çıxmışdır. Bunlardan ən mühümləri "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” (Azərbaycan və Ardı »

Ümumi2011 Azərbaycan etirazları

2011 Azərbaycan etirazları - Azərbaycanda 2011-ci ilin mart ayının 11-dən başlamış aksiya və mitinqlar. Aksiyaçılar İlham Əliyevın istefasını və siyasi məhbusların azadlıqını tələb edirlər. Keçirilmiş aksiyalar polis qüvvələri tərəfindən daqıdılır 469-dan çox aksiyaçı həbs olunub.

Avropa Şurası, ABŞ Dövlət Departamenti, Amnesty International və digər qurumlar Azərbaycan Hakimiyyətini siyasi məhbusları azad etmək və azad toplaşmaq hüququnu təmin etməyi tələb edib

Siyasi məhbuslar[redaktə]
potensial siyasi məhbusların siyahısı:

Gənc fəallar:

Cabbar Savalan (AXCP gənclər təşkilatının fəalı) AR CM-in 234.1-ci (qanunsuz narkotik saxlamaq) maddəsi ilə ittiham olunur;
Bəxtiyar Hacıyev (keçmiş deputatlığa namizəd) CM-in 321.1-ci (hərbi xidmətdən yayınma) maddəsi ilə ittiham olunur.
Azərbaycan islam partiyasının liderləri və üzvləri:

Mövsüm Səmədov (AİP lideri);
Vaqif Abdullayev Ardı »

ÜmumiBayıl qalası

Bayıl Qalası – Bakının Bayıl burnu yaxınlığına yerləşən və hazırda dəniz sularının altında qalmış tarixi memarlıq abidəsi. Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin ən gözəl əsərlərindən biri olan və XIII əsrdə inşa edilmiş Bayıl qalası Xəzər dənizinin suyunun qalxıb-enməsi ilə zamanla gah dənizin üzünə çıxır, gah da sulara qərq olaraq görünməz olur. Ardı »

ÜmumiCəbrayıl qəzası

Cəbrayıl qəzası 1867-ci ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin ərazisində yaranmışdı. 1905-ci ildə Qaryagin qəzası adlanmış, 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikasının baş nazirinin sərəncamı ilə yenidən Cəbrayıl qəzası adlanmışdır. Qəzanı qəza rəisi, onun müavini, xəzinədar, sahə iclasçıları və şəhər polisi idarə ədirdi. Qəzada məhkəmə yaradılmışdı. Cəbrayıl qəzası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Yelizavetopol(Gəncə) quberniyası tərkibində inzibati ərazi vahidi olmuşdur.Mərkəzi eyni adlı yaşayış məntəqəsi idi.XIX əsrin əvvəllərində Rusiyanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq müharibəsində vuruşmuş rus zabitlərindən P.M.Karyaginin (1761-1807) adı ilə Karyagin qəzası (1905) adlandırılmışdı.Qəza idarə sistemi mövcud idi. Qafqaz təqviminin (1917)məlumatına görə,ərazisi 3276,31 kv.verst(1verst=1,0668 km), əhalisi isə 89584 nəfər idi.Qəza əhalisinin 44493 nəfəri(49,66%)kişi,45091 nəfəri(50,33%) qadın Ardı »

ÜmumiPirəmsaq döyüşü

Pirəmsaq döyüşü — 1918-ci ilin mart ayının əvvəllərində indiki Ağsu rayonunun Bico kəndində kəndin könüllü döyüşçüləri ilə Rus ordusundan buraxılmış silahlı erməni quldur dəstəsi arasında qədim Pirəmsaq qəbirstanı ərazisində baş vermiş döyüş. ("Pirəmsaq" sözü "sak qocası" mənasında izah edilir.)

Bico kəndi 1918-ci il hadisələri ilə bağlı məşhurdur. Bolşeviklərin dəstəyi ilə azərbaycanlıların soyqırımını həyata keçirən erməni hərbi quldur dəstələri 14 mindən çox dinc müsəlman Azərbaycan türkünün vəhşicəsinə qətlə yetirildiyi 1918-ci ilin mart ayında Bakıdan Kürdəmir yolu ilə kəndlərdə, qəsəbələrdə, müsəlmanların soyqırımını həyata keçirərək irəliləyirdilər. Dövrün siyasi və ictimai böhran çağını yaşayan Azərbaycanda xalqı müdafiə etmək iqtidarına malik hökumətin olmaması bir çox yaşayış məntəqələri Ardı »

ÜmumiTeymurilərin Azərbaycana yürüşləri

1370-1507-ci illərdə mövcud olmuş Teymurilər dövləti Azərbaycana 1386-ci ildən başlayaraq yürüș etmişdir.Ancaq Sultan Şahruxdan başlayaraq bu yürüşlər artıq Azərbaycanı işğal etmək üçün deyil , yerli hakimlərə Teymurilər dövlətinin gücünü göstərmək üçün idi. 1469-cu ildə Uzun Həsən Teymuri Əbu Səidi məğlubiyyətə uğratdı ,və 1507-ci ildə Șeybanilər dövləti Teymurilər dövlətinin varlığına son qoydu .
Əmir Teymurun Azərbaycana yürüşləri[redaktə]
Əmir Teymurun 1-ci yürüşü[redaktə]
1386-cı ildə baș vermişdir .
Tərəfdarları :I İbrahim .
I İbrahimin Əmir Teymurla müttəfiq olmaqda məqsədi Şirvanı talan edilməkdən xilas etmək və Qızıl Ordu dövlətinə qarşı mübarizə aparmaq idi.
Əleyhdarları :Cəlairilər(Əlincə),Qara Məhəmməd,Seyid Əli Orlat,hürufilər.
Nəticə : Əlincə istisna olmaqla Azərbaycan torpaqları ələ keçirildi .
Əmir Teymurun 2-ci yürüşü[redaktə]
1387-1392-cı illərdə Ardı »

ÜmumiArran Qısa tarixi

İranın işğalından sonra, ərəblər Qafqaz Albaniyasına doğru hərəkət edirlər və VIII əsrdə Albaniya (Arran daxil omaqla) ərəblərin nəzarəti altına keçir. Ərəblərin gəlişinə qədər isə Albaniya müxtəlif dövrlərdə Sasanilər hakimiyyətinə tabe olmuş Mehranilər sülaləsi tərəfindən idarə olunurdu.

Azərbaycana İslamın gəlişindən sonra Arran müxtəlif dövrlərdə Rəvvadilər, Sacilər, Səlarilər, Şəddadilər, Şirvanşahlar sülalələri tərəfindən idarə olunur. Arran ölkəsinin orta əsrlərin ilkin dövrlərində ən mühüm şəhəri Bərdə olmuşdur. Bərdə X əsrdə özünün ən gözəl çağlarını yaşayır. Bu dövrdə şəhər sikkə pul kəsmə mərkəzi kimi vacib bir əhəmiyyət daşıyırdı.

Lakin rusların və digər şimal tayfalarının şəhərə aramsız və dağıdıcı basqınları şəhərin süqutu ilə nəticələnir.

Müəllifi naməlum olan Əcaib əd-dünya əsərində Ardı »

ÜmumiŞəmkir qalası

Qalanın antik dövrdə tikildiyi güman olunur.Böyük ipək yolu üzərində yerləşən Şəmkir şəhərini kənar basqınlardan qorumaq üçün tikilib.qalanın xarabalıqları indiki Şəmkir şəhəri yaxənləğındadır.XIII əsr ərəb səyyahı Yaqut əl Həməvi "Mücam əl buldan"əsərində Şəmkir qalasını təsvir edib.Qalanın xarabalıqlarında son dövrlərdə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı burada Əhəmənilər dövləti dövrünə aid saray aşkarlanıb.

Şəmkir rayonunun Muxtariyyə kəndində yerləşən VI əsrdə böyük şəhərə çevrilən “Orta Əsr Qədim Şəmkir Qala Şəhəri” 2007-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitunun ərazidə apardığı arxeoji qazıntılar zamanı tapılıb. Şəhər qalıqları 30 hektar ərazini əhatə edir. Qalanın düşməndən qorunmaq üçün 8 qülləsi və 4 qapısı olub. Məlumata görə saray Əhəməni Ardı »

ÜmumiŞamxor hadisəsi

Şamxor hadisəsi — Türkiyə cəbhəsindən geri qayıdan Rusiya hərbi hissələrinin 1918-ci il yanvarın 8-10-da Şamxor (indiki Şəmkir) stansiyası yaxınlığında tərk-silah edilmişdir.

Tarixi[redaktə]
Zaqafqaziya Komissarlığının tələbi əsasında buraxılmış rus hərbi hissələri Cənubi Qafqazı tərk edərkən silahlarını təhvil verməli, həmin silahlar milli hissələrin təchiz olunmasına yönəldilməli idi. Lakin Rus qoşun hissələrinin çoxu silahları təhvil vermək istəmir, tərxis olunmalarına baxmayaraq, hətta ağır silahları belə özləri ilə Rusiyaya aparmağa cəhd göstərirdilər. Gürcüstan və Azərbaycandan keçib, şimala gedən hərbi eşelonların bir qismi bolşeviklərin, digər qismi isə rus qoşunlarında olan erməni hərbçilərinin təhriki ilə silahlarını Bakıda Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi bolşevik-daşnak qüvvələrinə təhvil verirdilər. Daşnaklar rus eşelonlarından pulla da Ardı »

ÜmumiKəleybər mahalı

Tarixi[redaktə]
Qaradağ xanlığının inzibati-ərazilərindən biri də Kəleybər mahalıdır. Mahal şərqdən Kərmədüz, cənubdan Yaft, qərbdən, şimaldan Keyvan mahalları ilə həmsərhəddir. Mərkəzi Kəleybər qəsəbəsi idi.

Ünlü tarixçi Həmdullah Qəzvini “Nüzhət əl-Qulub” adlı əsərində yazır: “Kəleybər və yaxud Kələntər əyalət şəhəri olub, ormanlıqlar və uca dağlar arasında yerləşir. Orada böyük bir istehkam var ki, ayağından götürülür. Məhsulu taxıl, üzüm və meyvəcatdır. Əhalisi qarışıqdır. Burda şafii məzhəbli türklər və talışlar yaşayırlar. Dəftərə görə vergisi 3000 dinardır” [1]

Kəleybər mahalında bir neçə memarlıq abidəsi var. Bunların biri Özi kəndində yerləşən Şeyx Abdulla Ənsarinin məqbərəsidir.

Kəleybərdən 13 kilometrlik məsafədə yerləşən Peyğan qalası Sasanilər dövründə tikilib. El arasında bu qalaya “Yezid qalası” Ardı »