beyaz.az

Haqqinda.az

Axtardığın haqqında - Hər gün yeni məlumat öyrən

Dunya ve tarixiIII Şah İsmayıl Səfəvi

III Şah İsmayıl Əbu Turab (fars. شاه‌اسماعیل سوم‎), III İsmayıl Səfəvi, Şah İsmayıl Seyid Murtuza oğlu Səfəvi – İran şahənşahı, Səfəvilər dövlətinin XIII hökmdarı. Faktiki olaraq heç bir qüvvəsi olmamışdır. Dövləti onun adından Kərim xan Zənd idarə etmişdir.Mündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 Qalereya
3 İstinadlar
4 Ədəbiyyat
5 Həmçinin bax
6 Xarici Keçidlər

[redaktə]
Həyatı

Şah İsmayıl 1733-cü ildə anadan olmuşdur. Sultan Hüseynin nəslindəndir, atası Seyid Murtuza Mirzə, anası Səfəvi hökmdarı Sultan Hüseynin qızı Məryəm bəyimdir.

1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra İranda və Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda mübarizə başlandı. İranın cənubunda isə özlərinə Şiraz şəhərini paytaxt seçən fars Zəndlər sülaləsi hakimiyyət uğrunda mübarizə aparırdı. Onlara çox gözəl aydın idi Ardı »

Dunya ve tarixiƏfşar sözü ilə bağlı coğrafi adlar

Ermənistanın Vedi rayonu ərazisində avşar əsaslı iki etnotoponim özünü göstərir: Birinci yaşayış məntəqəsi rayon mərkəzindən 7 km cənub-şərqdə, Yerevan-Naxçıvan avtomobil yolunun üzərində yerləşən Avşar/Kəl Balavan/ kəndidir. 1940-cı illərin axırında azərbaycanlıların Ermənistandan zorla köçürülməsi dövründə kəndin azərbaycanlı əhalisi Azərbaycana gəlmişdir. İkinci yaşayış məntəqəsi Ovşar adlanmış /Düzyurd Ovşar, Surenavan, Spandaryan/ rayon mərkəzindən 15 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. 1918-ci ildə kənd daşnaklar tərəfindən dağıdılmış, əhalisi qovulmuşdur. O dövrdən sonra bu kənddə azərbaycanlı yaşamamışdır. İndi erməni qəsəbəsidir. [1] Ermənistanda Afşar Kələvan kəndi də olmuşdur. Bu kənd 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karni nahiyəsində yerləşmişdir.

Avşar//ovşar etnotoponiminin müxtəlif areallarda paralelləri vardır. Bu toponimin Avşar variantı Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda da Ardı »

Dunya ve tarixiİsgəndər Çələbi

İsgəndər Çələbi — Osmanlı imperiyasının baş dəftərdarı. İsgəndər Çələbi XVI əsrdə Sultan Süleyman Qanuninin dövründə baş dəftərdar vəzifəsinə qədər yüksəlmiş dövlət məmurudur. İsgəndər Çələbini digər dövlət məmurlarından fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri, onun dövrünün şairlərini müdafiə etməsi olmuşdur. Başda Xəyali olmaqla bir çox şairin maddi ehtiyaclarını ödəmiş və onları mümkün təhlükələrdən xilas etmişdir. İsgəndər Çələbi 1535-ci ildə Parqalı İbrahim Paşanın göstərişi ilə edam olunmuşdur. Çələbinin edam olunmasınını səbəbi kimi, Parqalı İbrahim Paşa ilə aralarında olan mənfi münasibət göstərilir. Sultan Süleyman Qanuninin güvəndiyi İsgəndər Çələbinin onun xəbəri olmadan Parqalı İbrahim Paşa tərfindən edam olunması, Qanunini bərk gəzəbləndirmiş və bir növ bununla Parqalı İbrahim Ardı »

Dunya ve tarixiNişançı Qaraman Mehmed Paşa

Nişançı Qaraman Mehmed Paşa - Osmanlı Sədrəzəmı. Sultan II Mehmedin hakimiyyəti dövründə 1477 - 1481-ci illərdə Sədrəzəmlik etmişdir.

1481-ci ildə Yeniçərilər tərəfindən Sultanın ölüm xəbərini gizlətməsi səbəbindən öldürülmüşdür.

Nişançı Qaraman Mehmed Paşa II Bəyazidin yox Cem Sultanın hakimiyyətə gəlməsini dəstəkləmişdir. Ardı »

Dunya ve tarixiKonstantinopol

Konstantinopol (yunan dilində: Κωνσταντινούπολις, Konstantinupolis, latın dilində: Constantinopolis, Osmanlı türkcəsində: Konstantiniyye) indiki İstanbul şəhərinin köhnə adı. 1930-cu ildə əksər qərb ölkələrində şəhərin hələ də Konstantinopol adlandırılmasına son qoymaq üçün Türkiyə Böyük Millət Məclisi şəhərin adını dəyişərək rəsmən İstanbul adlandırmışdır.Mündəricat [gizlə]
1 Tarixi
2 Konstantinopolun süqutu
3 Konstantinopolu işğal cəhdləri
3.1 İşğal cəhdləri
4 Həmçinin bax
5 Xarici keçidlər

[redaktə]
Tarixi

İstanbul ərazisində yunanların indiki dörd koloniyası mövcud idi. Bunlardan ikisi Asiya qitəsində ikisi isə Avropa qitəsində yerləşirdi. Asiyadakı koloniyalar Xalkedon (yunan dilində: Χαλκηδών, türk dilində: Kadıköy) və Skutari (yunan dilində: Σκουτάρι, türk dilində: Üsküdar) bölgələrində yerləşmişdi. Avropadakılar isə İasonion (yunan dilində: Ἰάσωνιον, türk dilində: Beşiktaş) və Bizantion Ardı »

Dunya ve tarixiIII Murad

III Murad — Osmanlı sultanı

II Sultan Səlimin oğludur. 1546-cı ildə Manisanın Bozdağ yaylağında anadan olub.

Osmanlı sultanlarının on ikincisi və islam xəlifələrinin yetmişyedincisi. 1546-cı ildə doğuldu. 15 dekabr 1574-cü ildə atasının vəfatından sonra Manisadan İstanbula gələrək 22 dekabr 1574-cü ildə Osmanlı taxtına çıxdı.

1575-ci ildə Venedik, 1576-cı ildə İran (Səfəvi) və 1577-ci ildə də Avstriya ilə köhnə sülh andlaşmalarını yenilədi. 1578-ci ildə Osmanlı torpaqlarındakı dağıdıcı və bölücü fəaliyyətləri səbəbindən İrana səfər açdı. Bu səfər əsnasında xüsusilə Özdəmiroğlu Osman Paşa İran qüvvələrini məğlubiyyətə uğratdı. Azərbaycan, Tiflis, Nihavənd və Həmədan bölgələri Osmanlı hakimiyyətinə qatıldı. Bu sırada Portuqaliyalılar Osmanlı himayəsi altında olan Fasa böyük qüvvətlərlə hücum Ardı »

Dunya ve tarixiKutilər

Kutilər – Azərbaycan türklərinin təşəkkülündə ilkin və mühüm rol oynamış qədim türk etnoslarından biri.

Kutilər Azərbaycan ərazisində, Urmiya gölü hövzəsində yaşamış etnoslardan biridir. Kutilərin mənşəyi haqqında tarixşünaslıqda müxtəlif fərziyyələr var. Bəzi tarixçilər kutiləri elamdilli, kuti mədəniyyətini isə elam mədəniyyətinin bir hissəsi sayır, digərləri isə onların Qafqazdilli xalq olduqlarını iddia edirdilər. Lakin son tədqiqatlar nəticəsində kutilərin türkdilli tayfa olması fikri danılmaz elmi faktlarla sübuta yetirilmişdir. Bu nəzəriyyəni sübut edən ən önəmli faktlardan ikisi aşağıdakılardır:
1.e.ə. III minillikdən-I minilliyn sonuna qədər Güney Azərbaycan ərazisində arasıkəsilməz etnik vərəsəliyin olması və e.ə. I minilliyin əvvəllərindən həmin ərazidə türk mənşəli etnosların – mannaların və madayların mövcudluğu.
2.Kutilərin bir hissəsinin Ardı »

Dunya ve tarixiII Qazi Gəray

II Qazi Gəray ( 1551-ci il- 1607-ci il)—Krım xanlığının hakimi, şair, bəstəkar.Mündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 Yaradıcılığı
3 İstinadlar
4 Həmçinin bax
5 Xarici keçidlər

[redaktə]
Həyatı

II Qazi Gəray I Dövlət Gərayın (1551-1577) oğludur. Birinci dəfə 1588-ci ildən 1596-cı ilədək, ikinci dəfə 1596-cı ildən 1607-ci ilədək Krım xanlığının hakimi olmuşdi. 1596-cı ildə I Fateh Gəray taxtı ələ keçirmişdi.

Böyük qardaşı Məhəmməd Gərayın hakimiyyəti (1577-1584) dönəmində tatarların başında Səfəvilər dövlətinə yürüş etmişdi.

1579-cu ildə Krım tatarları yеnidən Şirvan üzərinə yürüş еdirlər. Bu dəfə buranı viran еtdikdən sоnra gеri qayıdırlar. 1580/81-ci ildə üçüncü yürüşə gəlirlər. Lakin bu dəfə qızılbaş döyüşçüləri nisbətən asanlıqla tatarları Şirvandan sıxışdırıb çıxarırlar. Ancaq tеzliklə Azərbaycanda tüğyan Ardı »

Dunya ve tarixiSultan Əbu Səid Bahadur xan

Sultan Əbu Səid Bahadur xan (d. 2 Haziran 1305 – ö. 1 dekabr 1335), Elxanilər dövlətinin 9-cu hökmdarıydı (1316-1335).Mündəricat [gizlə]
1 həyatı
2 İstinadlar
3 Həmçinin bax
4 Qaynaqlar

[redaktə]
həyatı

1306-cı ildə daha uşaqken monqollar ona qəhrəman anlamına gələn Bahadır (modern Monqolcada Баатар) unvanını verdilər. Bu unvan ona təkrar, 1322-ci ildə, hələ Sultan Məhəmməd Xudabəndə Olcaytu xanın vələhdi ikən, Qızıl Orda ordusunu yenib Rinçin Keraitinin üsyanını yatırtmasından dolayı verildi. Əbu Səid, 1323-cü ildə Məmlüklərlə anlaşma imzalayaraq Suriya savaşını sona çatdırdı.

Sultan Əbu Səid Bahadur xan taxta çıxdığında 12 yaşındaydı və iqtidar baş sərkərdə Əmir Çoban Sulduzun əlindəydi. Hökmdarlığının başlarında, Əmir Çobanın intriqaları sonucu alim və vəzir Ardı »

Dunya ve tarixiTit

Titus (* 30 Dekabr 39 Roma; † 13 Sentyabr 81 Roma, Akva Kotilia) Flavi sülaləsinə aid, atası Vespasiandan sonra sayca ikinci olan 24 İyun 79 cu ildən ölüm gününə qədər olan Roma imperatorudur. Imperator olduqdan sonra tam adı lat.Titus Caesar divi Vespasiani filius Vespasianus Augustus olmuşdur. Imperatorluğa qədər Tit Yerusəlim məbədinin talan edilib dağıdılması ilə sona yetən yəhudi müharibəsində baş komandan olmuşdur. Bu qələbəsinə görə zəfər yürüşünə və zəfər tağına layiq görülmüşdür. Tit müharibədən əldə etdiyi qənimət hesabına Kolizey in tikintisini sona çatdırır.Mündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 Yəhudi müharibəsi
3 İmperatorluğu
4 Ölümü
5 Mənbə

[redaktə]
Həyatı

Ailənin böyük oğlu olan Tit Vespasianın ailəsində 30 Dekabr 39 Ardı »

Dunya ve tarixiMoğolustan

Moğolustan (Moğollar ulusu, Ulusi-Cete, Məmləkəti-Moğolistan) — XIV əsrin ortalarında Qazaxıstanın cənubi-şərqində, Qırğızıstanda və şərqi Türküstanda yaranan dövlət.Mündəricat [gizlə]
1 Tarixi
2 İstinadlar
3 Həmçinin bax
4 Xarici keçidlər

[redaktə]
Tarixi

Tarmaşirindən sonra Cığatay xanlığı, Duva xanın oğullarının hərb mübarizə meydanı olmudur. 1340-cı ildən sonra Cığatay xanlığı iki hissəyə - aralarında sərhəd Pamir dağları olamaqla şərqi və qərbi Cağatay xanlığına parçalandı.

lakin sonra şərqdə taxta çıxan Tuğluq Teymur xan (1329-1360) qərb bölgəsini də ələ keçirərək Cığatay ulusunu yenidən birləşdirdi. Cığatay xanlığı Altışəhr (Yarkənd xanlığı), Moğolustan və Uyquristan olmaqla üç bölgəyə bölündü.

Mirzə Heydər Duqlat Moğolustanın tarixi ilə bağlı xeyli məlimat verir. Ardı »

Dunya ve tarixiFətəli şah Qacar

Fətəli şah - (1797-1834) Qacar şahıMündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 Hakimiyyətə gəlişi
3 Yaradıcılığı
4 Övladları
5 Həmçinin bax

[redaktə]
Həyatı

Bаbа хаn (əsl аdı Fətəli хаndır. Ulu bаbаsının şərəfinə аdlаndırılıb) 1769-cu (hicri 1185-ci) ildə Аstrаbаdın Siyаhçаlındа dünyаyа qədəm qоymuşdu.

1834-cü ildə vəfat edib.
[redaktə]
Hakimiyyətə gəlişi

Qаcаr хаnın bаş nаziri (Sədrəzəm) Еtimаdəddövlə аdı ilə tаnınаn Hаcı Ibrаhim хаn Кəlаntər Irаn şаhının ölüm хəbərini Bаbа Yusif аdlı bir хidmətçi vаsitəsilə Ağa Məhəmməd şah Qacarın vəliəhdi Хаnbаbа Cаhаnbаniyə çаtdırdı. Bаbа Yusif məкtubu оnа Şirаzdа çаtdırdı. Iкi təzаdlı fiкri Хаnbаbа Cаhаnbаniyə bir məкtubdа çаtdırmаlı оlаn Hаcı Ibrаhim хаn Еtimаdəddövlə məкtubun əvvəlində оndаn əvvəl dеyilmiş bir şеir yаzdı. Bu şеir həyаtı tərк еtmiş şаhın Ardı »

Dunya ve tarixiSəfəvi-Moğol müharibəsi (1537-1544)

Səfəvi-Moğol müharibəsi - Səfəvilər və Moğol imperiyaları arasında Qəndəhar şəhəri uğrunda baş vermişdir. 1537-ci ildə I Təhmasibin Moğolların nəzarətində olan Qəndəhar şəhərini tutması müharibənin başlamasına səbəb oldu. 1538-ci ildə Hümayun şah Qəndəharı geri almaq üçün qoşun göndərdi və qızılbaşları oradan sıxışdırdı. 1544-cü ildə bağlanmış Sultaniyyə sülh müqaviləsinə əsasən Şah Təhmasibin Hümayun şaha hərbi yardımı müqabilində Qəndəhar şəhəri Səfəvilərə verildi.Mündəricat [gizlə]
1 Səfəvilərin hərbi əməliyyatları
2 Moğolların hərbi əməliyyatları
3 Sultaniyyə süh müqavləsi
4 Həmçinin bax

[redaktə]
Səfəvilərin hərbi əməliyyatları

1537-ci ildə I Təhmasibin komandanlığı altında Səfəvilər qoşunu Qəndəhar şəhərinə hücum etdi. Qala rəisi Xacə Kalan şəhəri müqavimət göstərmədən Səfəvilərə təslim etdi. I Təhmasib Budaq xan Qacarı Ardı »

Dunya ve tarixiKösəm sultan

Kösəm sultan (1590-2 sentyabr 1651[1]) Validə Sultan

Sultan I Əhmədin xanımı, Sultan IV Murad və Sultan I İbrahimin annalarıdır. Osmanlı tarixinin ünlü və təsirli qadınlarından olan Kösəm Sultan, 1590-cı ildə Bosniyada Anastasya adıyla doğuldu. Bosniya Bəylərbəyi tərəfindən İstanbula qızlarağasına göndərildi 15 yaşındaykən Sultan I Əhmədə xasəki oldu. Keskin zəkasıyla padişahı təsiri altına aldı və bütün saraya nüfuzunu qəbul etdirdi.Mündəricat [gizlə]
1 Həyatı
2 İlk görüşdəcə vuruldu
3 Osmanın planları böyük idi
4 Köşəm muradına çatır
5 IV Murad anasını neytrallaşdırır
6 Köşəm siyasətə qayıdır
7 Dövləti yenidən dirçəldən oğlunu öldürtdürür
8 Kösəm bu dəfə nəvələrini hədəfə götürür
9 İstinadlar
10 Həmçinin bax
11 Xarici keçidlər

[redaktə]
Həyatı

Osmanlının zəifləməsinin və çökməsinin günahkarları axtarılan zaman Ardı »

Dunya ve tarixiIV Murad

Sultan IV Murad (1623-1640)

I Əhmədin oğludur. 1612-ci ildə İstanbulda anadan olub. Hələ on bir yaşında ikən 10 sentyabr 1623-cü ildə Osmanlı taxtına çıxdı.

IV Murad hökmdarlığının ilk illərində itirilən torpaqları geri almaq istədi. 1634-cü ilin baharında Lehistan səfərinə çıxdı və Lehistan dərhal Sultanın şərtlərini qəbul edərək bir müqavilə bağlamağa müvəffəq oldular. 1635-ci ildə İran səfərinə çıxan Sultan, Rəvan və Hoy qalalarını aldıqdan sonra, Təbrizə girdi. Növbəti il ən böyük arzusu olan Bağdadın fəthi üçün təkrar İran üzərinə səfərə çıxdı. Şəhər əhatə edilərkən, Sultana İmamı əzəmin türbəsini ziyarət etmək təklif edildikdə; "Bağdad, pozğunların murdar ayaqlarıyla çirklənərkən, gedib o uca imamı ziyarətdən həya edərəm" Ardı »

Dunya ve tarixiIII Osman

Sultan III Osman (1754-1757)

II Mustafanın oğludur. 1699-cu ildə anadan olub.

13 dekabr 1754-ci ildə böyük qardaşı Sultan I Mahmudun vəfatından sonra taxta çıxdı.

Sultan III Osmanın qısa sürən səltənət dövrəsi sülh və sakitlik içərisində keçdi. 1755-ci ildə Rus sərhədindəki bəzi hadisələr bu dövlətlə ixtilafa gətirib çıxaracaq kimi görünsə də, hər iki tərəf sülhü pozmadı. Misirdə Məmluklülerin üsyan hərəkətlər, qısa müddətdə yatırıldı. Sultan ayrıca hadisələrdə laqeydliyi görülənləri vəzifələrindən uzaqlaşdırıldı. Sədrəzəm Bahir Mustafa Paşanın yerinə Həkimoğlu Əli Paşa gətirildi.

İran hərbləri səbəbindən dövlətin nüfuz boşluğundan istifadə edərək quldurluğa başlayan levedler, Anadoluda xalqa böyük əziyyətlər verirdilər. Bu qarışıqlıq III Osman dövründə daha da artdı. Sultan, Həkimoğlu Əli Ardı »

Dunya ve tarixiÇaldıran döyüşü

Çaldıran döyüşü — Səfəvilər və Osmanlılar arasında 1514-cü il avqustun 23-də Çaldıran düzündə (Maku şəhəri yaxınlığında) baş vermiş vuruşma.

Ağqoyunluların süqutundan sonra Səfəvilər qısa zamanda tarixi Azərbaycan torpaqlarını və ona yaxın əraziləri birləşdirməklə kifayətlənməyib, Asiyanın bir hissəsini, Xorasan və İraq kimi vacib regionları da özlərinə tabe etdilər. Qısa zamanda bu cür yüksəliş Səfəvilər dövlətinin qərb sərhədlərində yerləşmiş və sürətlə böyüməkdə olan başqa bir türk mənşəli sülalənin maraqlarına zidd idi.Mündəricat [gizlə]
1 Giriş
2 Döyüş qabağı vəziyyət
2.1 Döyüş qabağı Osmanlıların vəziyyəti
2.2 Döyüş qabağı Səfəvilərin vəziyyəti
3 Döyüşün gedişi
4 Döyüşdən sonra
5 Döyüşün nəticələri
6 İstinadlar
7 Mənbə
8 Həmçinin bax

[redaktə]
Giriş

Hələ Səfəvilərin Ərdəbil hakimiliyi dövründə onların hakimiyyətə gəlmələrində, Ardı »

Dunya ve tarixiİraqeyn yürüşü

İraqeyn yürüşü — 1534-cü ildə Osmanlının Bağdada etdiyi yürüş. Tərəflər Osmanlı İmperiyası ilə Səfəvi imperatorluqları idi. Nəticədə, Osmanlı qalib gəlib Bağdadı işğal etdi. Ardı »

Dunya ve tarixiİbrahim şah Qırxlı-Avşar

İbrahim şah Qırxlı-Avşar (1717-1748) — İran şahı (1748)
[redaktə]
Həyatı

İbrahim xan Zəhirəddövlənin oğlu Məhəmmədəli xan 1717-ci ildə Xorasan əyalətinin Əbivərd ətrafında anadan olmuşdu. 1738-ci ildə, atasının ölümündən sonra İbrahim xan adı ilə Azərbaycanın bəylərbəyi təyin olunmuşdu.

1748-ci ilin sonunda qardaşı Əli (Adil) şahı taxtdan salıb gözlərinə mil çəkən İbrahim xan özünü şah еlan еtdi.

Urmiya vilayətinin hakimi Mеhdi xan Qasımlı-Avşar İbrahim şahın yanına gəldi. Marağada qoşuna çatdı. Miyandab ətrafında İbrahim şahla birləşdi. Ordan Əmiraslan xanın üstünə gеtməyi qərarlaşdılar. Lеylan çəmənində iki qoşun qarşılaşdı. Savaş əsnasında Şəqaqi atlıları İbrahim şahın yanına gəldilər. İraq qoşunu da onların ardınca Ibrahim xana birləşdi. Əmiraslan xan vəziyyəti bu cür görüb Ardı »

Dunya ve tarixiNiderland

Niderland Krallığı (nid. Koninkrijk der Nederlanden) – Qərbi Avropada dövlət. Şimal dənizinin sahilində yerləşir (sahilin uzunluğu – 451 km). Almaniya və Belçika ilə həmsərhəddir (sərhəddin uzunluğu – 1027 km).

Paytaxtı – Amsterdam, hökumətin iqamətgahı – Haaqa şəhəridir.

Digər iri şəhərləri Rotterdam – dünyanın ən iri limanı, Utrext – ölkənin dəmir yolu sisteminin mərkəzi və Eyndhovendir.

Niderland xüsusi statusa malik olan Aruba adası və Niderland Antil adaları ilə birlikdə Niderland Krallığını təşkil edir. Bu ərazilər arasındakı münasibətlər 1954-cü ildə qəbul edilmiş "Niderland Krallığının Statusu" (Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden) adlı sənədlə tənzimlənir.

Niderlandın xəritəsiMündəricat [gizlə]
1 Etimologiyası
2 Tarix
3 Coğrafiyası
4 Əhalisi
5 İstinadlar

[redaktə]
Etimologiyası

"Niderland" sözünün yerli Ardı »