beyaz.az

Haqqinda.az

Axtardığın haqqında - Hər gün yeni məlumat öyrən

KilselerBəşər Oğlu

Müjdələrdə nəql edilənlərə görə, İsa Məsih Özünü əksərən “Bəşər Oğlu” deyə adlandırmışdır. Bu ad bir neçə mənada şərh oluna bilər. Bir yandan, bəşər oğlu ifadəsi insanın fani və aciz olmasını vurğulayır[15]; digər yandan isə "Bəşər Oğlu" ifadəsinin imanlılar cəmiyyəti ilə bunun Başçısı olan Səmavi İnsanı özündə birləşdirən toplu bir obraz kimi işlənmə ehtimalı vardır[16]. Nəhayət, yəhudi ilahiyyatının İsgəndəriyyə məktəbində “Səmavi Adəm” olan Tanrının Oğlu-Loqos (Kəlam) fikri mövcud idi.[17] Beləliklə, “Bəşər Oğlu” çoxmənalı bir ifadədir. Bəşər Oğlu dedikdə, həm Xilaskar Məsih, həm də fani insan nəzərdə tutula bilər. İsanın Özünü məhz bu ad ilə adlandırmağa üstünlük verməsi də təsadüfi deyildir. Güman etmək Ardı »

KilselerQafqaz Albaniyasında xristianlıq

Qafqaz Albaniyasında xristianlıq – eramızın 54 – 57-ci illərində apostol Müqəddəs Yelisey tərəfindən Qafqaz Albaniyasına gətirilmiş din. Bu səbəbdən Alban kilsəsi apostol kilsəsi adlandırılır. Qafqazda, eləcə də bütün xristian dünyasında olan qədim xristian kilsələrindən biri alban kilsəsidir.

Albaniya, xristian icmalarının IV əsrdən xeyli əvvəl, xristianlıq dövlət dini olmamış yarandığı ölkələr sırasındadır. Alban ənənəsinə görə, eramızın ilk əsrlərinin başlanğıcında Yerusəlimdən, Suriyadan ilk xristian missionerləri, həvariləri (apostolları) və həvarilərin şagirdləri Albaniyaya gəlmiş, ilk xristian icmaları yaranmışdı. Yenə də alban ənənəsi xristianlığın yayılmasında bir – birini əvəz edən iki dövrü qeyd edir: həvari dövrü adlanan birinci mərhələ həvarilərdən Müqəddəs Faddeyin, Müqəddəs Varfolomeyin və Müqəddəs Faddeyin Ardı »

KilselerMilad

Milad — xristianlıqda əsas bayramlardan biri, İsanın doğumu qeyd olunan gün. Qərb xristianlıginda, o cümlədən katolisizmdə və bir neçə pravoslav Kilsəsində 25 dekabr, pravoslavlıqda isə 7 yanvar tarixinə düşür. ABŞ-da Milad federal bayramlarından biridir.Mündəricat [gizlə]
1 Yaranması
2 Katoliklərin bayramı
3 Pravoslavların bayramı
4 Müasir qaydalar
5 Kanonik qaydalar
6 Həmçinin bax
7 Xarici keçidlər

[redaktə]
Yaranması

Xristian aləminin ən əlamətdar və təntənəli törənlərindən sayılan "Milad" bayramı ənənəyə görə İsa Məsihin Vifleyem şəhərində dünyaya gəlməsinin şərəfinə qeyd olunur. Dünya xristianları mənsub olduqları məzhəblərdən asılı olaraq, bu bayramı müxtəlif günlərdə (25 dekabr; 6-7 yanvar) keçirirlər və o hazırda yüzdən artıq ölkədə rəsmi dövlət bayramı sayılır.

Xristianların bu bayramı qeyd etmələri haqqında Ardı »

KilselerKalvinizm

Kalvinizm - Jan Kalvinin XVI əsrin əvvəllərində ortaya atdığı ideyalara əsasən yaratdığı xristianlıq cərəyanı. Bu dini inanc sistemi, ilk dəfə Cenevrədə, daha sonra isə Hollandiya, Şotlandiya, Almaniya və Fransada qurulan yeni kilsələrdə qəbul edilib. Bu məzhəb Fransada Nantes Fərmanı ilə qəbul edilmişdir.

Kalvinçilik ənənəvi dini baxışlara görə deyil, ilk xristian baxışlarını əsas götürür.

Protestantlığön kalvinizm məzhəbi dürüstlük və çalışqanlığa üstünlük verir. Bu, o dövrdə, məsələn Hollandiyada, yüksələn iqtisadiyyatı dəstəkləyən bir inanc şəkli idi. Kalvinə görə çalışqan, dürüst olan, dünya nemətlərindən uzaq dayanaraq ibadət edənlər rahiblər qədər Allaha yaxındırlar və seçilmişlər qrupu sayıla bilərlər. Bərbəzəkli həyat sürmək, parlaq paltarlardan və ləl-cəvahiratdan istifadə etmək, rəqs Ardı »

KilselerBayan məbədi 2

Bayan məbədi-2 - Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində Çiçərvəng məbədinin yanında yerləşir. Daşkəsən şəhərindən təxminən 20 kilometr aralıdadır. Məbədə gedən yolun 1,5 km qeyri-qənaətbəxşdir və məbədin harada yerləşməsi haqqında heç bir müvafiq göstərişli nişanlar yoxdur. Digər məbədlər kimi bu məbədin üzərində yerləşən alban xaç daşı və başqa dini əşyalar ermənilər tərəfindən oğurlanaraq aparılmışdır.

Məbəddə 1980-ci ilədək olan Alban xaçdaşı

1980-cı ildən sonra ermənilər tərəfindən oğurlanmışdır Ardı »

KilselerXIII Lev

XIII Lev (Coakino Peççi, 2 mart 1810 - 20 iyul 1903. Roma) - Roma Papası (1878-1903). 1843-cü ildə arxiyepiskop, 1853-cü ildə isə kardinal edilmiş, 1878-ci il fevralın 20-də pontifik seçilmişdir. 1879-cu ildə "Aeterni Patris" ensiklikasında Kilsənin sosial-fəlsəfi təlimi tomizm etmiş, fəhlələr və həmkarlar ittifaqları haqqında 1891-ci ildə "Rerum Novarum" ensiklikasını bəyan etdi. Ardı »

KilselerAğoğlan monastırı

Ağoğlan monastırı - Azərbaycan Respublikası, Laçın rayonu ərazisində, Ağoğlan çayının sahilində yerləşir. Ağoğlan məbədi V - VI əsrlərə aid alban[1] [2] [3] [4] [5] [6] monastırıdır.

Abidə müxtəlif dövrlərdə uçqun və dağıntılara məruz qaldığından IX əsrdə bu abidə yenidən inşa edilərək forma etibarı ilə kilsə üslubuna - monastıra uyğunlaşdırılıb. Bu abidə təmir edilərkən özünün ilk bünövrələri olduğu kimi saxlanmış, köhnə divarlar üzərində yeni divarlar tikilmişdir. Bərpadan sonra Ağoğlan qəsri Azərbaycan tarixinin alban dövrü memarlığının ən möhtəşəm abidələrindən birinə çevrilmişdir.Mündəricat [gizlə]
1 Memarlığı
2 Ermənistanın işğalı altında qalan abidə
3 Şəkillər
4 İstinadlar

[redaktə]
Memarlığı

Ağoğlan məbədi plan baxımından üç nefli olan düzbucaqlı bazilika kifayət qədər böyük ölçülərə Ardı »

KilselerKiprian

Karfagenli Kiprian (lat. Thascius Caecilus Cyprianus; 200-258) - ilk dövr xristian ilahiyyatçılarından biri
[redaktə]
Həyatı

O, Şimali Afrikanın Karfagen şəhərində, zəngin senator ailəsində doğulmuşdur. Burada mükəmməl təhsil almış və natiqlik sənəti üzrə məşhurlaşmışdır. Məktəbdə fəlsəfə və ritorika müəllimi vəzifəsində çalışmış, həmçinin məhkəmələrdə tez-tez vəkil kimi iştirak etmişdir. Kiprian bu dövrdə həyatını, əsasən, əyləncələrə həsr etmiş, tüfeyli həyat tərzi sürmüşdür.

Dövrün məşhur ilahiyyatçısı Tertullianın əsərləri ilə tanış olduqdan sonra isə Xristianlığı qəbul etmişdir. Çox keçməmiş yepiskop vəzifəsinə seçilmişdir. İmperator Desius xristianlara qarşı təqib siyasətinə başlayan vaxt xeyli xristian əzab-əziyyətə qatlaşmaqdan çəkinərək, dindən dönmüşdülər. Onların sonradan kilsəyə geri qəbul edilməsi məsələsi ilahiyyatçılar arasında mübahisələrə səbəb olmuşdur. Kiprianın Ardı »

KilselerNəsturilik

Nəsturilik -xristianliqda bidətçi məzhəblərdən biri.Banisi Nəstur(Nestor; 380-440) o zaman Bizansın əyaləti olan Suriyada təvəllüd tapmış,Konstantinopol patriarxı seçilmişdir(428).Nəsturilik Yaxın və Orta Şərq ölkələrində,o cümlədən Azərbaycandada geniş yayılmışdır.Nəsturilik ortodoksal xristianlıqla bir araya sığmayan müddəalarla çıxış etmiş,buna görə də rəsmi dairələrdə bidətçi kimi qarşılanmışdır.Nəsturilik məzhəbinin tərəfdarları belə hesab edirdilər ki,"İsada iki təbiət,iki sima vardır.Müqəddəs Məryəm Allahı yox,yalnız bizə bənzəyən bir insanı doğmuşdur".İlahi və insanın iki substansiya,iki inostas,iki təbiət olduğunu iddia edən Nəstur göstərirdi ki,tam ilahi ilə insan birləşərək çevrilib vahid Məsih,vahid təbiət olmuşdur.Nəsturinin bəzi tərəfdarları isə Allahı və qeybdəki hər şeyi görməyi mümükün sayırdılar. Ardı »

KilselerGəncəsər monastırı

Gəncəsər (ingiliscə: Gandzasar) - keçmiş Ağdərə rayonunun (indiki Kəlbəcər) Vəngli kəndində, Xaçınçayının sol sahilində yerləşən XIII əsr xristian alban monastırı. Orta əsrlərdə monastır Alban Həvvari Kilsəsinin mərkəzi iqamətgahı olmuşdur. 1991-1994-cü illər Qarabağ müharibəsinin nəticəsində bu tarixi abidənin yerləşdiyi ərazi Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalı altındadır.
[redaktə]
Tarixi

Məbədin divarında daş üzərindəki epiqrafik yazıdan məlum olur ki, bu abidə "yüksək və büyük Arsax ölkəsinin hökmdarı, Alban geniş vilayətin çarı, Böyük Həsənin nəvəsi, Vaxtanqın oğlu, Həsən Cəlal Dövlə və anası Xorişə Xatun tərəfindən 1216-1238-ci illərdə inşa edilmişdir". VIII əsrin əvvəllərindən etibarən Albaniya katalikosluğunun yerləşdiyi ərazi - Qarabağın dağlıq hissəsi knyazlıq, hökmranlıq mənasında "Arşax" və ya "Arsax" adlanmışdır. Ardı »

KilselerTiqran Honents kilsəsi

Tiqran Honents kilsəsi – Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilinin Ani şəhər xarabalığında olan qədim erməni kilsəsi.

Kilsənin inşa olunmasıyla bağlı Şərq divarındakı kitabədə deyilir: "664 – cü ildə (miladi 1215) Tanrının lütfüylə Ani şəhərinin bəyi güclü və müqtədir Zəkəriyyə ikən...mən, Tanrının qulu Honents ailəsindən Sulem Smbatorentsin oğlu Tiqran ağalarımın və onların uşaqlarının uzun ömürlərinin şərəfinə, qayalıqların kənarı və kolluqlardan keçilməyən bu yerdə Müqəddəs Qriqora həsr etdiyim bu monastırı inşa etdirdim və ərazini sahiblərindən halal zəhmətimlə aldım, böyük zəhmətlə hər tərəfdən onun müdafiəsini təşkil etdim. Bu kilsəni Müqəddəs Qriqorun adına inşa etdirdim və onu bir çox gözəl naxışlarla bəzətdirdim..."

Həmin dövrdə Ani gürcü krallarının himayəsi Ardı »

KilselerHəqiqi İsa Kilsəsi

Həqiqi İsa Kilsəsi (Çin: 真耶穌教會) — 1917-ci ildə Çinin Pekin şəhərində müstəqil kilsə olaraq qurulmuşdur. Bu gün dünyada 45 ölkədə 1.5 milyon üzvü olduğu təxmin edilir. Kilsə XX əsrin əvvəlində Xristianlığın Protestan qolundan ayrılaraq ortaya çıxmişdır. Kilsə Noel və ya Pasxa bayramlarını qeyd eləmir.Mündəricat [gizlə]
1 5 əsas doktrina:
1.1 Müqəddəs ruh
1.2 Xaç suyu
1.3 Ayaq yuma
1.4 Müqəddəs iştirak
1.5 Şabat günü
2 Ələvə doktrinalar:
2.1 İsa Məsih
2.2 İncil
2.3 Qurtuluş
2.4 Kilsə
2.5 Məsihin ikinci gəlişi

[redaktə]
5 əsas doktrina:
[redaktə]
Müqəddəs ruh

«Dilin danışması ilə Müqəddəs Ruha yaxinlaşmaq, Cənnət Krallığı'nın mirasını zəmanət edər.»
[redaktə]
Xaç suyu

«Bu qüsli təmid günahların bağışlanması və yenilənmə eynidir. Qüsli təmid təbiətdəki suyun içində yerine gətirilir. Misal Ardı »

KilselerNur kilsəsi

Nur kilsəsi - Azərbaycanın Balakən rayonunun Talalar kəndində yerləşən qədim alban abidəsi.

XIV əsrə aid Nur kilsəsinin uzunluğu 15 m, giriş hissəsinin hündürlüyü 7,6 m olub bu hissə 2 tərəfli və 6 bucaq şəkillidir. Binanın eni isə 6 metrdir. İki hissədən ibarət olan binanın giriş hissəsi öndə iki nəhəng sütun üzərində durur, sonra isə ibadət yeri olan hissəyə, otağa giriş qapısı üzərində tağa birləşir. Ardı »

Kilselerİsanın dirilməsi

İsanın dirilməsi – xristianlıqda əsas doktrinlərdən biridir. Bibliya İsa Məsihin çarmıxa çəkilərək insanların günahları üçün öldüyü, dəfn olunduğu və üçüncü gün dirildiyi nəql edir.[1] Xristianlar İsa Məsihin çarmıxa çəkildikdən sonra dirildiyinə həmişə inanmış və bunu bəşəriyyətin tarixində ən mühüm hadisə hesab etmişlər. Ardı »

Kilselerİriney

İriney (təx. 140-202) - Antik dövr Xristian ilahiyyatçısı
[redaktə]
Həyatı

İriney 140-cı ildə Anadolunun Smirna (müasir İzmir) şəhərində doğulmuş və kiçik yaşlarından başlayaraq dini təhsil almışdır. Rəvayətə görə, həvari Yəhyanın tələbəsi Smirnalı Polikarp onun müəllimi olmuşdur. Dinlə yanaşı, fəlsəfə, ritorika və digər elm sahələri üzrə mükəmməl biliyə malik olan İriney ömrünün gənc çağlarında Qalliya (müasir Fransa) ərazisinə köçmüş və burada Lion şəhərinin yepiskopu vəzifəsinədək yüksəlmişdir. Ölümü barədə ziddiyyətli fikirlər var, lakin əsas qaynaqlarda onun imperator Septimi Severin dövründə xristianlığın təqib edildiyi zaman qətlə yetirildiyi bildirilir. O, Xristian kilsəsinin müqəddəs şəxsiyyətləri sırasındadır.
[redaktə]
Yaradıcılığı

Xristian ilahiyyatının formalaşmasında da mühüm xidmətləri olan İriney ilk kilsə atalarından hesab edilir. O, Ardı »

KilselerEvsevi

Evsebi Pamfil - İlk dövr xristian ilahiyyatçılarından biri (263-340)
[redaktə]
Həyatı

Məşhur xristian ilahiyyatçısı Evsebi Pamfil Fələstində, yunan ailəsində dünyaya göz açmışdır. Təhsilini Qüds və Antioxiyada almış, antik dövr fəlsəfəsinə mükəmməl yiyələnmişdir. Evsebi dövrünün məşhur alimi Pamfilin tələbəsi olmuş və bu səbəbdən də onun adını öz isminə əlavə etmişdir. İmperator Diokletianın dövründə Xristianlıq təqib olunan zaman, Qeysəriyyə şəhərində dini məktəbə rəhbərlik etmiş və məktəb kitabxanasını əldə etdiyi qiymətli əsərlərlə zənginləşdirmişdir. Evsebi imperator Konstantinlə yaxşı münasibət qurmuş, ona iki mədhnamə həsr etmişdir. Həmin dövrdə kilsədaxili münaqişələrdən kənar durmuşdur.

Xristianlıqda mühüm əhəmiyyəti olan Birinci Nikeya Məclisində dinin iman əsaslarını hazırlamaq işi ona tapşırılmışdı. Lakin alim öz layihəsində Ardı »

Kilseler“Adam” məfhumu

Bibliya antropologiyasında korporativ yaxud toplu şəxs konsepsiyasının xüsusi yeri vardır. Əhdi-Ətiqdə bir nəfər çox vaxt qrup, tayfa, xalq mənasında işlənir. Bu yolla xalqların, millətlərin, bütün bəşəriyyətin vəhdətinə iman ifadə olunur.

Adəm (ibranicə אדם “adam”) təkcə tarixi bir şəxsiyyət deyil, bütün bəşəriyyəti təmsil edən “adam” olaraq başa düşülə bilir. İbrani dilində “Adəm” və “adam” eyni sözdür. "Adam" sözü Əhdi-Ətiqdə çox vaxt toplu isim olaraq işlənir. Buna misallar:

“Sonra Allah dedi: «Öz surətimizə və bənzərimizə görə insanı (ibranicə אדם adam) yaradaq. Qoy o (ibranicə əvəzlik yoxdur), dənizdəki heyvanlara, göydəki quşlara, yerdəki heyvanlara, bütün yer üzünə və yerdə sürünən canlıların hamısına hökmranlıq etsin (ibranicə וירדו ve-yiredu Ardı »

KilselerPavlikanlar hərəkatı

Pavlikanlar hərəkatı — VIII əsrin ən böyük sosial hərəkatlarından biridir. Qafqaz Albaniyasında VII əsrdə yaranmış hərəkat buradan Ermənistana, daha sonra isə bütün Bizans ərazisinə yayılmışdır[1][2][3][4].

Ziya Bünyadov qeyd edir ki, indiyədək heç bir tədqiqatçı deməmişdir ki, pavlikian hərəkatının meydana gəlməsi Albaniya ilə əlaqədardır[5]. Yalnız Q. M. Bartikyan qeyd etmişdir ki, çox qədimdə pavlikianların adı "ən uzaq Qafqaz Albaniyasında da" çəkilirdi[6].

Y.E.Lipşis[7][8], St.T.Melik-Baxşyan[9], L.Q.İohannisyan[10], F.Konnibir[11] və digərləri belə zənn edirlər ki, pavlikian hərəkatı VI əsrdə törəmişdi, lakin Q.Bartikyan Matenadaranda olan iki sənəd əsasında sübut edir ki, bu hərəkat VII əsrdə meydana gəlmişdir[12].

Bu əlyazmalarında aşkara çıxarılmışdır ki, ən qədim bir mənbədə: 706- 707-ci illərdəki Partav Ardı »

KilselerMüqəddəs Pyotr

Müqəddəs həvari Peter (yunan. Απόστολος Πέτρος; (? - təqr. 64-cü ili, Roma) — Xristianlıqda İsa peyğəmbərin on iki şagirdindən biri sayılır. Xristianlığın katolik cərayanında ənəvi olaraq ilk Roma Papası hesab edilir. Ardı »

KilselerHəvari Pavel

Müqəddəs həvari Pavel (təqr. 3, Tars-62) - xristianlıq tarixində ən böyük missioneri. Yəhudi ailəsində doğulmuş əvvəldə Savl adlandırılmışdı. Yerusəlimdən Dəməşqə səyahət zamanı İsadan vəhy görmüş Pavel xristianlığı qəbul etmişdir. Həvarilər Əməllərinə görə, üç missioner səyahəti törətdi. Əhdi Cədiddə 13 müraciətnamə onun adını daşıyır. Ardı »